Muna menn eftir því að við valdatöku núverandi ríkisstjórnar gaf hún út yfirlýsingu um að sparað yrði í ríkisrekstri m.a. með því að skera niður kostnað við óþarfa embættismenn? Þá voru hæstaréttardómarar 9 talsins. Sá fjöldi átti rót að rekja til þess ástands sem hafði ríkt fyrir stofnun Landsréttar en fyrir liggur að starfsálag á hvern sitjandi dómara í Hæstarétti minnkaði við stofnun Landsréttar 2018 í ca. 20% af því sem verið hafði. Reyndar var málum svo háttað að fyrir breytinguna var Hæstiréttur að dæma í u.þ.b. 750 málum á ári. Við breytinguna fækkaði dæmdum málum niður í 20-60 mál á ári.
Þegar núverandi Landsréttur var stofnaður var dómurum við Hæstarétt einungis fækkað úr 9 í 7 þrátt fyrir ofangreindar staðreyndir, sem eru óumdeildar. Þeir höfðu verið 5 talsins mestan hluta 20. aldarinnar og var það meira en nóg til að sinna þeim málum sem dæma þurfti.
Núverandi ríkisstjórn sagðist hafa uppi fyrirætlanir um að spara í ríkisrekstri, m.a. með því að fækka starfsmönnum ríkisstofnana. Ég birti blaðagrein og lagði til að dómurum við Hæstarétt yrði fækkað úr 7 í 5. Þar voru sjónarmið mín rækilega rökstudd. Ekki var liðinn sólarhringur frá myndun stjórnarinnar þegar Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir dómsmálaráðherra birtist í fjölmiðlum til að segja að ekki kæmi til greina að fækka dómurum Hæstaréttar. Öllum var ljóst að þessi afstaða átt rót að rekja til þrýstings frá dómurunum sjálfum. Við skulum hafa í huga að fækkun dómaranna úr 7 í 5 myndi minnka möguleika lögfræðinga til að fá skipun í réttinn á næstu árum, þ.m.t. Þorbjargar Sigríðar.
Ég vakti athygli á að Þorbjörg hafði um áratuga skeið starfað í dómskerfinu, lengst af sem saksóknari. Hún er því innvígð í lögfræðingahópinn sem þar vill öllu ráða, sbr. ummæli Benedikts Bogasonar forseta Hæstaréttar þegar hann var spurður um tillögur mínar.
Fyrir liggur að fækkunin í réttinum myndi spara ríkissjóði háar fjárhæðir næstu árin. Það var hins vegar í þessu tilviki engin áhugi að nota upplagt tækifæri til að spara útgjöld. Ég skrifaði pistil þar sem bent var á þetta. Og núna koma fram upplýsingar um að dómararnir sinni umfangsmiklum öðrum störfum en dómsstörfunum í þágu ríkisins og þiggja fyrir það há viðbótarlaun. Hafa sumir þeirra meira að segja verið settir í störf hjá stofnunum ríkisins, sem þeim ber að sinna auk dómsstarfanna. Forseti réttarins hefur t.d. verið settur sem prófessor við lagadeild Háskóla Íslands. Dómarar við réttinn höfðu lengst af verið 5 á fyrstu áratugum í starfsemi hans, en hann hafði tekið til starfa á árinu 1918. Þá þótti við hæfi að þeir sinntu ekki öðrum störfum en dómsstörfunum. Þetta er einfalt dæmi um spillinguna í rekstri ríkisins. Ráðandi stjórnmálamenn eru svo aumir að þeir láta hagsmuni starfsmanna stjórna sér en ekki hagsmuni þjóðarinnar. Dæmigert Ísland.
Jón Steinar Gunnlaugsson lögfræðingur