Líklega skiptir fátt meira máli fyrir lífshlaup manns en að fá að njóta þeirrar gæfu að eignast í maka sínum samferðamann sem verður samherji og sálufélagi í því lífsins streði sem maður tekur sér fyrir hendur. Konan mín er Kristín Pálsdóttir hjúkrunarfræðingur. Hún er dóttir Páls Bergþórssonar fyrrverandi veðurstofustjóra og konu hans Huldu Baldursdóttur. Kristín er fædd 14. nóvember 1952.

Við kynntumst í byrjun september 1972, fyrir 54 árum. Hún var 19 ára og ég 24. Ég sá hana í hópi nýskráðra í lagadeildina og heillaðist. Það small allt saman strax með neistaflugi hjá okkur. Núna eru börnin fimm talsins, barnabörnin fimmtán og við erum jafnvel nánari hvort öðru en nokkru sinni.

Hún er alveg einstök. Fyrir utan að halda útliti sínu svona vel og vera svona falleg er af alls konar öðrum ástæðum ekki hægt að hugsa sér betri förunaut í lífinu. Hún hugsar svo vel um mig og reyndar aðra í fjölskyldunni að undrum sætir. Það var fyrir hennar atbeina að ég hætti að drekka fyrir um 47 árum og að reykja nokkru síðar. Svo passar hún upp á heilsufar mitt og reynir að halda mér innan skynsemdarmarka á vigtinni. Hún er sérlega þrautseig við það verkefni þó að ekki sé það alltaf auðvelt. Ég væri löngu dauður ef ekki væri fyrir hennar tilverknað.

Hún hefur líka verið minn besti samherji í hverju því sem ég hef tekið mér fyrir hendur. Aldrei hef ég látið frá mér skrifaðan texta til birtingar, og eru þeir orðnir nokkrir, án þess að hún hafi lesið þá yfir, lagað málfar og bent á það sem betur hefur mátt fara. Svo höfum við rætt öll málin og verið eiginlega alltaf sammála. Samskipti okkar hafa verið hreinskilin og opin og allir hlutir alltaf ræddir eftir því sem þörf hefur verið á.

Heimilisbragurinn hefur líka alltaf verið svona, þannig að börnin okkar hafa notið góðs af og orðið þátttakendur í öllu saman. Við höldum að þetta hafi gert þau að betri manneskjum. Saman erum við einlæglega stolt af þeim öllum.

Barnabörnin finnast okkur vera einstök. Það er sérstök tilfinning fyrir okkur að sjá og fylgjast með þessu frábæra fólki vaxa úr grasi. Hópurinn á bara eftir að stækka. Börnin og barnabörnin eru það dýrmætasta sem við höfum eignast. Þetta er ekkert minna en stórkostlegur afrakstur af sambandi okkar. Hún heldur utan um hópinn og er alltaf til staðar til að veita aðstoð og leiðsögn þegar á

þarf að halda.

Mér er vel ljóst að ég gæti ekki hafa orðið sá prédikari fyrir bættum heimi, einkum í lögfræðinni, ef hennar stuðnings og krafta hefði ekki notið við.

Og nú erum við að byrja að verða gömul saman. Frábært. Það felst í því lífsnautn að fá að eldast með slíkan lífsförunaut sér við hlið. Hver dagur býður upp á gefandi samverustundir.

Við höfum verið heppin í lífinu fram að þessu. Engir stórir harmar hafa dunið yfir. Ég veit hins vegar að við slíkar aðstæður, ef upp koma, mun samband okkar og samstaða styrkja okkur í að takast á við erfiðleikana.

Mér finnst skrítið að hugsa til þess að hún skuli bráðum verða áttræð. Hún sem er svo ungleg og falleg. Það er samt frábært að eldast svona saman. Kannski erum við núna að lifa okkar besta tíma? Líðandi stund með henni er góð stund. Enn eigum við einhvern tíma eftir.

Í reynd höfum við allan tímann verið að lifa drauminn sem leiddi okkur saman. Við erum enn að lifa hann og munum, ef guð lofar, halda því áfram þann tíma sem við fáum.

Við hana segi ég bara: Til hamingju með árin okkar saman lífsástin mín. Framtíðin blasir björt við okkur.

Hún er með platta á eldhúsinu sem á stendur: „When I married Mr. Right, I didn‘t know his first name was Always.“ Kannski er hún með þessum netta hætti að minna mig á að festast ekki í sjálfumgleði minni, sem ég á líklega nóg af. Hitt er víst að hafi mér einhvern tíma tekist að mynda mér ærlega skoðun á einhverju málefni, hefur hún átt sinn ríka þátt í því.

Hópurinn okkar er þessi: Ívar Páll er fæddur 1974. Kona hans er Ásdís Rósa Þórðardóttir, fædd 1978. Þau eiga Jón Steinar (2008), Ernu Rún (2011) og Þórð Orra (2014). Gunnlaugur fæddist 1976. Heitkona hans er Sigríður Ósk Kristjánsdóttir (fædd 1978). Börn Gunnlaugs eru Matthildur Elín (2006), Helgi Henrik og Kristín Margrét (2014). Sigríður Ósk á líka Helenu Ingu sem fæddist 2014. Konráð er fæddur 1984. Hans kona er Rannveig Björg Þórarinsdóttir fædd 1985. Þau eiga Elsu Kristínu (2013). Bergþór (2017) og tvíburana Bryndísi og Hrafnhildi (2019). Þá er Hulda Björg fædd 1986. Dóttir hennar er Kristín Edda (2012). Loks er það síðan Hlynur sem fæddist 1988. Kona hans er Þura Sigríður Garðarsdóttir fædd 1986. Þeirra börn eru Sólgerður Vala (2009), sem Þura átti fyrir, Fróði (2013) og Heiða Friðrika (2016).

Jón Steinar Gunnlaugsson lögfræðingur

Í dag eru 107 ár liðin frá fæðingu föður míns, en hann fæddist 10. nóvember 1919. Síðustu áratugina starfaði hann sem leigubílstjóri, en hann dó 3. júní 1979. Á árinu 2014 kom í ljós með vísindalegum rannsóknum að faðir hans var Guðbjörn Hansson, en ekki Ólafur Þórarinsson eiginmaður ömmu minnar, Þorgerðar Vilhelmínu Gunnarsdóttur. Guðbjörn starfaði síðari hluta ævi sinnar sem yfirvarðstjóri í lögreglunni í Reykjavík. Hann andaðist í desember 1978 og hittust þeir feðgar því aldrei.

Pabbi og móðir mín, Ingibjörg Margrét Jónsdóttir, eignuðust 4 börn, Gretti (f. 1945), mig (f. 1947), Ingibjörgu (f. 1958, látin 1960) og Ingibjörgu Margréti (f. 1961).

Pabbi var einstaklega réttsýnn og heiðarlegur maður. Ég held að við systkinin höfum fengið afar verðmæta eiginleika frá honum og móður okkar. Ég man vel eftir samtali mínu við hann í maí 1979 þegar við ræddum um áfengismeðferð mína, sem þá var nýlega afstaðin, og hann kvaðst vilja feta í þau fótspor sjálfur. Þó að ekki gæti orðið að því er ég viss um að þetta samtal átti stóran þátt í því að ég hef ekki bragðað áfengi síðan.

Blessuð sé minning föður míns Gunnlaugs Guðbjörnssonar.

Jón Steinar Gunnlaugsson lögfræðingur

Bókin mín „Í krafti sannfæringar“ kom út haustið 2014. Óhætt er að segja að bókin hafi fengið góðar viðtökur hjá flestum þeim sem gagnrýna útgefnar bækur hér á landi.

Þannig skrifaði Baldur Hermannsson grein í Morgunblaðið hinn 22. október 2014 þar sem hann sagði m.a: „Í krafti sannfæringar er skemmtilegasta ævisaga sem ég hef lesið.“ Hann skrifaði líka: „Jón Steinar er glimrandi rithöfundur og þeirri gáfu gæddur að skrifa eins og henn talar og þar sem hann þykir með glaðværustu mönnum og spaugsamur vel verður frásögnin sprelllifandi og spennandi, þótt viðfangsefnin séu raunar allt annað en brosleg, því sakamál eru alltaf dapurleg og ekki bæta úr skák þær herfilegu brotalamir í dómskerfinu sem höfundur leiðir fram hverja af annarri og styður gildum rökum.“

Í ritinu Herðubreið skrifaði Karl Th. Birgisson ritdóm og gaf bókinni fjórar og hálfa stjörnu af fimm mögulegum.

Margir fleiri lögðu orð í belg og hvöttu þeir flestir aðra til að lesa bókina. Fyrsta upplag hennar seldist fljótlega upp og voru þá gefnar út fleiri bækur. Þær kláruðust líka hratt og örugglega og hef ég eftir það orðið að synja mörgum beiðnum um bókina.

Núna á haustdögum hef ég látið prenta 50 eintök af þessari bók. Hafi einhver áhuga á að eignast hana getur hann sent mér skilaboð á Fasbók og sótt svo bókina til mín. Bókina get ég áritað til nýrra eigenda sé þess óskað.

Jón Steinar Gunnlaugsson lögfræðingur

Komin er út bók eftir Óla Björn Kárason, „Villigötur valdsins“, sem allir áhugamenn um stjórnmál ættu að lesa. Í bókinni fjallar höfundur um að stærsta verkefni hægri manna á komandi árum felist í að að setja baráttu hugmynda aftur í forgang, þar sem grunnurinn sé sjálfstæði landsins, frjáls utanríkisviðskipti og frelsi einstaklinganna. Berjast verði fyrir opnu samfélagi og gegnsæi í allri opinberri stjórnsýslu og standa vörð um réttindi einstaklinga til orðs og æðis. Varðstaðan um þessi gildi verði ekki staðin með því að setja hugsjónir út í horn og eiga huggulegar samræður um tæknilegar útfærslur.

Óli Björn telur að þessi gildi hafi látið undan síga á undanförnum árum fyrir viðleitni um stjórnlyndi á mörgum, jafnvel flestum, sviðum með þeim afleiðingum að þjóðin búi við verri lífskjör en vera myndi ef frelsi og einkaframtak einstaklinga og samtaka þeirra fengi að njóta sín í ríkara mæli en verið hefur. Nefnir hann fjölmörg dæmi um að grunngildi frelsisins hafi orðið að láta undan síga fyrir stjórnlyndinu, sem jafnvel flestir áhrifavaldar hafi byggt á í framkvæmd.

Ég tel að sem flestir Íslendingar eigi ekki bara að lesa þessa frábæru bók heldur einnig að leitast við að tileinka sér þann boðskap sem hún flytur.

Jón Steinar Gunnlaugsson lögfræðingur

Í Mogganum 16.10. er að finna grein um væntanlegar varnir Íslands í bókunarmálinu, sem Eftirlitsstofnun Efta hefur höfðað gegn Íslandi. Aðalvörnin hlýtur að verða sú að krefjast frávísunar. Þá kröfu þyrfti eftir réttarfarsreglum að fjalla sérstaklega um áður en fjalla þyrfti um efni málsins.

Við innlenda og erlenda dómstóla er gert ráð fyrir heimild til slíks. Lítum á íslenskar lagareglur um þetta. Í íslenskum réttarfarslögum er kveðið á um það í 1. mgr. 100. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að krefjist stefndi frávísunar máls í greinargerð, skuli málið flutt munnlega um þá kröfu áður en fjallað verður frekar um efni þess.

Er stefnda í 2. mgr. 99. gr. heimilað að leggja fyrst í stað fram greinargerð með þessari kröfu án þess að fjalla að svo stöddu um kröfur sínar um efni málsins. Fallist dómari á þetta skal hann vísa málinu frá dómi. Sambærileg regla mun, eftir því sem ég best veit, gilda um aðra dómstóla. Tilgangur þessa fyrirkomulags um skiptingu sakarefnisins er auðvitað sá að spara efnismeðferðina ef vísa ber málinu frá dómi.

Eftirlitsstofnun EFTA mun hafa höfðað mál gegn Íslandi fyrir EFTA-dómstólnum með kröfu um að bókun 35 í samningnum um Evrópska efnahagssvæðið verði tekin upp í íslenskan rétt. Ísland hefur byggt afstöðu sína til þessarar kröfu á því að hún standist ekki íslensku stjórnarskrána, þar sem hún feli það í sér að eldri efnisákvæði skuli samkvæmt bókuninni ganga fyrir yngri lögum sem Alþingi setur. Ljóst er að þessi krafa hlýtur að varða valdmörk EFTA-dómstólsins þar sem sá dómstóll hefur auðvitað ekki vald til að kveða á um efni íslensku stjórnarskráarinnar.

Leiðir þetta til frávísunar málsins frá EFTA-dómstólnum og hlýtur frávísunarkrafan að eiga að koma til meðferðar áður en fjallað verður um efni málsins.

Samkvæmt framansögðu ber Íslandi að gera þá aðalkröfu í þessu máli að því verði vísað frá dómstólnum. Það leiðir til niðurfellingar þess. Auk þessara röksemda mætti styðja frávísunarkröfuna með sjónarmiðum um að umrædd bókun hefði verið nýtt í yfir 30 ár til að kveikja aðgerðir sem styðjast við bókunina, án þess að hún hafi verið lögleidd hér á landi. Þess vegna séu ekki til staðar lögfræðileg rök fyrir lögleiðslu hennar og beri því að vísa henni frá dómi.

Jón Steinar Gunnlaugsson lögfræðingur

Við meðferð mála fyrir dómi getur varnaraðili gert aðalkröfu um frávísun þess m.a. ef hann byggir þá kröfu á þeirri málsástæðu að viðkomandi dómstóll hafi ekki vald til að dæma um ágreininginn sem lagður hefur verið fyrir hann með málssókninni.

Í íslenskum réttarfarslögum er þannig kveðið á um það í 1. mgr. 100. gr. laga nr 91/1991 um meðferð einkamála að krefjist stefndi frávísunar máls í greinargerð, skuli málið flutt munnlega um þá kröfu áður en fjallað verður frekar um efni þess. Er stefnda í 2. mgr. 99. gr heimilað að leggja fyrst í stað fram greinargerð með þessari kröfu án þess að fjalla að svo stöddu um kröfur sínar um efni málsins. Fallist dómari á þetta skal hann vísa málinu frá dómi. Sambærileg regla mun, eftir því sem ég best veit, gilda um aðra dómstóla. Ástæða fyrir þessu fyrirkomulagi um skiptingu sakarefnisins er auðvitað sú að spara efnismeðferðina ef vísa ber málinu frá dómi.

Nú mun Eftirlitsstofnun EFTA hafa höfðað mál gegn Íslandi fyrir EFTA dómstólnum með kröfu um að bókun 35 í samningnum um Evrópska efnahagssvæðið verði tekin upp í íslenskan rétt. Ísland hefur byggt afstöðu sína til þessarar kröfu á því að hún standist ekki íslensku stjórnarskrána, þar sem hún feli það í sér að eldri efnisákvæði skuli samkvæmt bókuninni ganga fyrir yngri lögum sem Alþingi setur. Ljóst er að þessi krafa hlýtur að varða valdmörk EFTA dómstólsins þar sem sá dómstóll hefur auðvitað ekki vald til að kveða á um efni íslensku stjórnarskráarinnar. Leiðir þetta til frávísunar málsins frá EFTA dómstólnum og hlýtur frávísunarkrafan eiga að koma til meðferðar áður en fjallað verður um efni málsins.

Samkvæmt framansögðu ber Íslandi að gera þá aðalkröfu í þessu máli að því verði vísað frá dómstólnum. Það leiðir til niðurfellingar málsins. Sjáið hve lífið er einfalt.

Jón Steinar Gunnlaugsson lögfræðingur

Í gær setti ég inn lista yfir mörg æðstu embætti ríkisins sem skipuð eru konum. Það gerði ég vegna þess að mér þykir forvitnileg breytingin sem orðið hefur á fjölda kvenna í æðstu stjórn ríkisins. Þá var eins og ég hefði losað um stíflu því fjölmargir fundu hjá sér hvöt til að lýsa afstöðu sinni til efnisins. Margir létu í ljósi þá afstöðu til mín að ég væri andvígur þeirri þróun sem sýnilega hefur orðið á stöðu kvenna frá því sem áður var. Ekkert er fjær sanni. Mér finnst ekkert athugavert við skipun kvenna í þessar stöður. Ég er einlægur jafnréttissinni og tel að ekki eigi að gera kynferði embættismanna að efnisþætti við skipun í þessi embætti. Ég hef auðvitað eins og aðrir oft skoðun á frammistöðu einstakra embættismanna og gildir þá einu hvert kynferði þeirra er. Það skiptir ekki máli að mínum dómi. Einstakir embættismenn eiga einfaldlega að verða metnir af frammistöðu sinni í þessum embættum en ekki af kynferði sínu. Mér þótti þessi þróun athyglisverð svo greinileg sem hún er orðin. Engum leyfist hins vegar að gera mér upp skoðanir á þessu. Afstaða til einstakra embættismanna á að mínum dómi eingöngu að ráðast af frammistöðu þeirra í embættunum.

Jón Steinar Gunnlaugsson lögfræðingur

3 konur ráðandi í ríkisstjórn:

  Forsætisráðherra

  Utanríkisráðherra

  Menntamálaráðherra

Dómsmálaráðherra

Forseti Íslands

Biskupinn

Forseti Alþingis

Formenn stjórnmálaflokka:

  Sjálfstæðisflokks

  Samfylkingar

  Viðreisnar

  Flokks fólksins

  Framsóknar

Rektorar háskóla:

  Háskóla Íslands

  Háskólans í Reykjavík

  Háskólans á Bifröst

  Listaháskólans

  Háskólans á Akureyri

  Háskólans á Hólum

  Landbúnaðarháskólans

Borgarstjórinn í Reykjavík

Bæjarstjórinn í Kópavogi

Vegamálastjóri

Landlæknir

Ríkislögreglustjóri

Ríkissaksóknari

Rektor Menntaskólans í Reykjavík

Formaður BSRB

Formaður VR

Jón Steinar Gunnlaugsson lögfræðingur

Nú að lokinni atkvæðagreiðslunni um ESB á dögunum hefur komið fram að ríkisstjórnin hyggist leiða í lög svonefnda bókun 35, sem felur í sér breytingu á lögum nr. 2/1993 um Evrópska efnahagssvæðið. Mun texti frumvarpsins um lögleiðinguna hljóða svo:

„Ef skýrt og óskilyrt lagaákvæði sem réttilega innleiðir skuldbindingu samkvæmt EES-samningnum er ósamrýmanlegt öðru almennu lagaákvæði skal hið fyrrnefnda ganga framar, nema Alþingi hafi mælt fyrir um annað. Sama á við um skuldbindingar sem eru innleiddar með stjórnvaldsfyrirmælum ef þau eru ósamrýmanleg öðrum stjórnvaldsfyrirmælum.“

Í þessu felast fyrirmæli um að eldri reglur skv. EES-samningnum skuli ganga fyrir yngri lögum sem Alþingi setur ef ekki er efnislegt samræmi á milli. Þetta felur það í sér að löggjafarvald Alþingis er takmarkað, því að ný sett lög á Alþingi víkja auðvitað ævinlega til hliðar eða fella niður eldri lagareglur ef efnislegt ósamræmi er til staðar. Í reynd er því lagasetningarvald Alþingis takmarkað að þessu leyti án þess að stjórnarskráin heimili slíkt.

Ekki verður annað séð en að sú skipan sem felst í þessu frumvarpi standist ekki nema stjórnarskránni sé fyrst breytt og í hana sett ákvæði sem heimilar þetta. Alþingismönnum er skylt að haga störfum sínum að lagasetningu samkvæmt þeim heimildum sem stjórnarskráin veitir. Þess vegna hefur Alþingi ekki stjórnskipulega heimild til að lögfesta frumvarp með ofangreindu efni.

Jón Steinar Gunnlaugsson lögfræðingur

Um hvað eru þeir Íslendingar að biðja sem hyggjast segja „já“ í væntanlegri þjóðaratkvæðagreiðslu? Þeir segjast vilja „kíkja í pakkann“. Eru þeir með þessum orðum að óska eftir upplýsingum um efni þeirra reglna sem gilda í Evrópusambandinu? Þær reglur liggja fyrir. Þeir sem vilja fá upplýsingar um efni þeirra geta einfaldlega kynnt sér þær. Þjóðaratkvæðagreiðslan hlýtur miklu frekar að snúast um undirbúning að beinni aðild að þessu sambandi. Væri ekki heiðarlegra að flytja bara tillögu um aðildina og óska eftir atkvæðagreiðslu um hana og þá breytingu á stjórnarskránni sem þá væri nauðsynleg?

Sumir fara fram með óskir um að stjórnkerfi fiskveiða verði breytt þannig að fiskveiðistofnarnir verði teknir út höndum útgerðarmanna og fengnir almenningi. Til að koma slíkum ráðagerðum í framkvæmd þurfa menn ekki að ganga í ESB. Þeir geta einfaldlega lagt til og flutt lagafrumvörp á Alþingi Íslendinga um að breyta núverandi reglum sem um þetta gilda. Verði slík lög sett gætu þeir sem telja á sér brotið borið mál sín undir dómstóla hér á landi. Eru menn að reyna að koma dómsvaldinu úr landi þar sem íslenskum dómstólum sé ekki treystandi til að dæma eftir vilja kröfumanna?

Barátta þessara já-manna snýst einfaldlega um að koma íslensku ríkisvaldi úr höndum Íslendinga og fá það erlendu valdi í hendur. Mér finnst dapurlegt að verða vitni að svona framferði stórs hluta landsmanna. Halda þeir virkilega að ríkisvald á Íslandi verði betur komið í höndum fjölmenns erlends embættiskerfis en í höndum okkar eigin þjóðar? Við öðluðumst fullveldi eftir langa baráttu fyrir því og höfum kallað þá menn þjóðhetjur sem háðu þá baráttu fyrir okkar hönd. Efnahagsleg velferð þjóðarinnar hefur tekið stórkostlegum framförum fyrir tilverknað þessara manna.

Er þeim Íslendingum sem ætla að greiða já-atkvæði ekki sjálfrátt? Svari nú hver fyrir sig.

Jón Steinar Gunnlaugsson lögfræðingur