Við meðferð mála fyrir dómi getur varnaraðili gert aðalkröfu um frávísun þess m.a. ef hann byggir þá kröfu á þeirri málsástæðu að viðkomandi dómstóll hafi ekki vald til að dæma um ágreininginn sem lagður hefur verið fyrir hann með málssókninni.
Í íslenskum réttarfarslögum er þannig kveðið á um það í 1. mgr. 100. gr. laga nr 91/1991 um meðferð einkamála að krefjist stefndi frávísunar máls í greinargerð, skuli málið flutt munnlega um þá kröfu áður en fjallað verður frekar um efni þess. Er stefnda í 2. mgr. 99. gr heimilað að leggja fyrst í stað fram greinargerð með þessari kröfu án þess að fjalla að svo stöddu um kröfur sínar um efni málsins. Fallist dómari á þetta skal hann vísa málinu frá dómi. Sambærileg regla mun, eftir því sem ég best veit, gilda um aðra dómstóla. Ástæða fyrir þessu fyrirkomulagi um skiptingu sakarefnisins er auðvitað sú að spara efnismeðferðina ef vísa ber málinu frá dómi.
Nú mun Eftirlitsstofnun EFTA hafa höfðað mál gegn Íslandi fyrir EFTA dómstólnum með kröfu um að bókun 35 í samningnum um Evrópska efnahagssvæðið verði tekin upp í íslenskan rétt. Ísland hefur byggt afstöðu sína til þessarar kröfu á því að hún standist ekki íslensku stjórnarskrána, þar sem hún feli það í sér að eldri efnisákvæði skuli samkvæmt bókuninni ganga fyrir yngri lögum sem Alþingi setur. Ljóst er að þessi krafa hlýtur að varða valdmörk EFTA dómstólsins þar sem sá dómstóll hefur auðvitað ekki vald til að kveða á um efni íslensku stjórnarskráarinnar. Leiðir þetta til frávísunar málsins frá EFTA dómstólnum og hlýtur frávísunarkrafan eiga að koma til meðferðar áður en fjallað verður um efni málsins.
Samkvæmt framansögðu ber Íslandi að gera þá aðalkröfu í þessu máli að því verði vísað frá dómstólnum. Það leiðir til niðurfellingar málsins. Sjáið hve lífið er einfalt.
Jón Steinar Gunnlaugsson lögfræðingur