{"id":951,"date":"2025-09-14T13:22:43","date_gmt":"2025-09-14T13:22:43","guid":{"rendered":"https:\/\/jonsteinar.is\/?p=951"},"modified":"2025-09-14T13:22:43","modified_gmt":"2025-09-14T13:22:43","slug":"vilja-gedjast-almenningi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/2025\/09\/14\/vilja-gedjast-almenningi\/","title":{"rendered":"Vilja ge\u00f0jast almenningi?"},"content":{"rendered":"\n<p>Komi\u00f0 hefur fyrir a\u00f0 \u00e9g hafi \u00e1 li\u00f0num \u00e1rum gagnr\u00fdnt d\u00f3ma fyrir a\u00f0 hafa sakfellt sakborninga \u00ed sakam\u00e1lum \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00f6llum l\u00f6gm\u00e6tum skilyr\u00f0um hafi veri\u00f0 fulln\u00e6gt. \u00de\u00e1 er stundum eins og d\u00f3mst\u00f3lar hafi vilja\u00f0 ge\u00f0jast almenningi fremur en a\u00f0 l\u00e1ta d\u00f3mana r\u00e1\u00f0ast af aga\u00f0ri me\u00f0fer\u00f0 \u00feeirra r\u00e9ttarreglna sem \u00feeim ber a\u00f0 beita.<\/p>\n\n\n\n<p>Fyrir kemur a\u00f0 almenningur taki afst\u00f6\u00f0u til \u00feess, hvort d\u00f3mar \u00ed refsim\u00e1lum s\u00e9u \u201er\u00e9ttir e\u00f0a rangir\u201c. Margir telja sig&nbsp;<a><\/a>\u00feess \u00fe\u00e1 umkomna a\u00f0 telja sakborninga seka \u00fe\u00f3 a\u00f0 d\u00f3mst\u00f3ll hafi s\u00fdkna\u00f0 \u00fe\u00e1 af \u00e1k\u00e6ru.<\/p>\n\n\n\n<p>F\u00e6rri telja sakborninga saklausa ef d\u00f3mst\u00f3ll hefur sakfellt \u00fe\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00deessir \u201eutanr\u00e9ttard\u00f3mar\u201c eiga sjaldan r\u00e9tt \u00e1 s\u00e9r og \u00e6ttu menn ekki a\u00f0 taka \u00fe\u00e1tt \u00ed a\u00f0 fella \u00fe\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c1 \u00e1rinu 2020 t\u00f3k \u00e9g saman lista me\u00f0 upptalningu \u00e1 \u00feeim atri\u00f0um sem d\u00f3marar \u00feurfa a\u00f0 a\u00f0g\u00e6ta a\u00f0 s\u00e9u allir \u00ed lagi \u00e1\u00f0ur en sakborningur er sakfelldur \u00ed sakam\u00e1li. M\u00e9r finnst a\u00f0 gefnu tilefni \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 endurbirta \u00feennan lista:<\/p>\n\n\n\n<p>1. Lagaheimild til refsingar \u00fearf a\u00f0 vera \u00ed settum l\u00f6gum. Efni hennar \u00fearf a\u00f0 vera sk\u00fdrt og ber a\u00f0 t\u00falka vafa sakborningi \u00ed hag.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Ekki m\u00e1 d\u00e6ma sakborning fyrir a\u00f0ra h\u00e1ttsemi en \u00fe\u00e1 sem \u00ed \u00e1k\u00e6ru greinir.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Heimf\u00e6ra \u00fearf h\u00e1ttsemi til laga\u00e1kv\u00e6\u00f0is af n\u00e1kv\u00e6mni. D\u00f3mendur hafa ekki heimild til a\u00f0 breyta efnis\u00fe\u00e1ttum \u00ed laga\u00e1kv\u00e6\u00f0um sakborningum \u00ed \u00f3hag.<\/p>\n\n\n\n<p>4. Sanna \u00fearf s\u00f6k. S\u00f6nnunarbyr\u00f0i hv\u00edlir \u00e1 handhafa \u00e1k\u00e6ruvalds.<\/p>\n\n\n\n<p>5. Vi\u00f0 me\u00f0fer\u00f0 m\u00e1ls \u00e1 \u00e1fr\u00fdjunarstigi \u00fearf a\u00f0 g\u00e6ta \u00feess a\u00f0 d\u00e6ma sama m\u00e1l og d\u00e6mt var \u00e1 ne\u00f0ra d\u00f3mstigi. Til endursko\u00f0unar eru \u00farlausnir \u00e1fr\u00fdja\u00f0s d\u00f3ms; ekki anna\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<p>6. Sakborningar eiga r\u00e9tt \u00e1 a\u00f0 f\u00e1 \u00f3heftan a\u00f0gang a\u00f0 g\u00f6gnum sem afla\u00f0 hefur veri\u00f0 vi\u00f0 ranns\u00f3kn og me\u00f0fer\u00f0 m\u00e1ls.<\/p>\n\n\n\n<p>7. Sakborningar eiga a\u00f0 f\u00e1 sanngjarnt t\u00e6kif\u00e6ri til a\u00f0 f\u00e6ra fram varnir s\u00ednar,<\/p>\n\n\n\n<p>8. D\u00f3marar ver\u00f0a a\u00f0 hafa hlutlausa st\u00f6\u00f0u gagnvart sakborningum.<\/p>\n\n\n\n<p><em>J\u00f3n Steinar Gunnlaugsson l\u00f6gfr\u00e6\u00f0ingur<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Komi\u00f0 hefur fyrir a\u00f0 \u00e9g hafi \u00e1 li\u00f0num \u00e1rum gagnr\u00fdnt d\u00f3ma fyrir a\u00f0 hafa sakfellt sakborninga \u00ed sakam\u00e1lum \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00f6llum l\u00f6gm\u00e6tum skilyr\u00f0um hafi veri\u00f0 fulln\u00e6gt. \u00de\u00e1 er stundum eins og d\u00f3mst\u00f3lar hafi vilja\u00f0 ge\u00f0jast almenningi fremur en a\u00f0 l\u00e1ta d\u00f3mana r\u00e1\u00f0ast af aga\u00f0ri me\u00f0fer\u00f0 \u00feeirra r\u00e9ttarreglna sem \u00feeim ber a\u00f0 beita. Fyrir kemur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-951","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/951","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=951"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/951\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":952,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/951\/revisions\/952"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=951"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=951"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=951"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}