{"id":689,"date":"2025-03-09T10:44:40","date_gmt":"2025-03-09T10:44:40","guid":{"rendered":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/2025\/03\/23\/stigid-fram-af-festu-2\/"},"modified":"2025-05-26T05:42:56","modified_gmt":"2025-05-26T05:42:56","slug":"stigid-fram-af-festu-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/2025\/03\/09\/stigid-fram-af-festu-2\/","title":{"rendered":"Stigi\u00f0 fram af festu?"},"content":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 vakti nokkra athygli \u00feegar n\u00fdja r\u00edkisstj\u00f3rnin l\u00e9t \u00feess geti\u00f0 \u00e1 verkefnalista s\u00ednum a\u00f0 h\u00fan hyg\u00f0ist beita s\u00e9r fyrir samdr\u00e6tti \u00ed r\u00edkis\u00fatgj\u00f6ldum, m.a. me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u201etaka til\u201c \u00ed \u00feeim stofnunum r\u00edkisins sem hef\u00f0u vaxi\u00f0 um of. \u00cd stefnuyfirl\u00fdsingu stj\u00f3rnarinnar sag\u00f0i \u00feannig: \u201eR\u00edkisstj\u00f3rnin hyggst einfalda stj\u00f3rns\u00fdslu og hagr\u00e6\u00f0a \u00ed r\u00edkisrekstri. \u00cd \u00fev\u00ed efni ver\u00f0ur stigi\u00f0 fram af festu strax \u00ed upphafi kj\u00f6rt\u00edmabils.\u201c<\/p>\n<p>Almenningur fagna\u00f0i \u00feessari yfirl\u00fdsingu, enda er \u00f6llum lj\u00f3st a\u00f0 r\u00edkis\u00fatgj\u00f6ld hafa vaxi\u00f0 langt umfram \u00fearfir. Settir voru s\u00e9rfr\u00e6\u00f0ingar \u00ed a\u00f0 vinna till\u00f6gur um \u00feennan sparna\u00f0. \u00deeir skilu\u00f0u till\u00f6gum 4. mars s.l. \u00fear sem m.a. sag\u00f0i svo: \u201eMe\u00f0 stofnun Landsr\u00e9ttar hefur m\u00e1lum \u00ed H\u00e6star\u00e9tti f\u00e6kka\u00f0 verlega svo ekki telst \u00fe\u00f6rf \u00e1 a\u00f0 fleiri en fimm d\u00f3marar sitji vi\u00f0 r\u00e9ttinn.\u201c<\/p>\n<p>N\u00fa hefur sitjandi d\u00f3msm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra l\u00fdst yfir a\u00f0 h\u00fan muni ekki beita s\u00e9r fyrir \u00feessari f\u00e6kkun d\u00f3maranna. Samt er komi\u00f0 fram a\u00f0 vi\u00f0 stofnun Landsr\u00e9ttar \u00e1 \u00e1rinu 2018 st\u00f3\u00f0u ekki efni til annars en a\u00f0 d\u00f3mararnir yr\u00f0u fimm en ekki sj\u00f6. Svo er a\u00f0 sj\u00e1 sem r\u00e1\u00f0herrann hafi ekki \u00feurft a\u00f0 ey\u00f0a miklum t\u00edma \u00ed a\u00f0 kynna s\u00e9r m\u00e1li\u00f0, \u00e1\u00f0ur en h\u00fan t\u00f3k n\u00fa \u00e1kv\u00f6r\u00f0un s\u00edna daginn eftir a\u00f0 h\u00fan birtist. H\u00fan l\u00e9t s\u00e9r detta \u00ed hug a\u00f0 sparna\u00f0urinn vi\u00f0 \u00feetta yr\u00f0i ekki n\u00e6gur, a\u00f0eins 100 millj\u00f3nir kr\u00f3na n\u00e6stu fimm \u00e1rin!<\/p>\n<p>H\u00e6stir\u00e9ttur \u00cdslands t\u00f3k til starfa \u00e1 \u00e1rinu 1920. Fimm d\u00f3marar s\u00e1tu \u00ed r\u00e9ttinum fyrstu \u00e1ratugina a\u00f0 undanskildu t\u00edmabili \u00e1 fyrri hluta 20. aldarinnar \u00feegar \u00feeim var f\u00e6kka\u00f0 \u00ed \u00ferj\u00e1. \u00c1ri\u00f0 1945 ur\u00f0u \u00feeir fimm \u00e1 n\u00fd og h\u00e9lst svo fram til \u00e1rsins 1972, \u00feegar teki\u00f0 var a\u00f0 fj\u00f6lga d\u00f3murum vegna vaxandi fj\u00f6lda d\u00f3msm\u00e1lanna sem r\u00e9tturinn \u00feurfti a\u00f0 sinna. \u00c1 \u00e1runum fyrir \u00fe\u00e1 breytingu var r\u00e9tturinn a\u00f0 d\u00e6ma \u00ed 140-200 m\u00e1lum \u00e1rlega. M\u00e1lafj\u00f6ldinn \u00f3x hratt \u00e1 n\u00e6stu \u00e1rum og var d\u00f3murum vi\u00f0 r\u00e9ttinn \u00fe\u00e1 fj\u00f6lga\u00f0 nokkrum sinnum og ur\u00f0u \u00feeir flestir ellefu \u00e1 t\u00edmabili. \u00deeir voru n\u00edu, \u00feegar Landsr\u00e9ttur t\u00f3k til starfa \u00e1ri\u00f0 2018. D\u00f3mararnir sj\u00e1lfir \u00ed H\u00e6star\u00e9tti vildu \u00fe\u00e1 a\u00f0 fj\u00f6ldi \u00feeirra yr\u00f0i sj\u00f6, \u00fe\u00f3 a\u00f0 a\u00f0eins \u00fer\u00edr e\u00f0a fimm d\u00f3marar \u00e6ttu a\u00f0 sitja \u00ed d\u00f3mi \u00ed flestum tilvikum.<\/p>\n<p>S\u00fdnt hefur veri\u00f0 fram \u00e1 a\u00f0 eftir stofnun Landsr\u00e9ttar minnka\u00f0i starfs\u00e1lag \u00e1 hvern d\u00f3mara H\u00e6star\u00e9ttar ni\u00f0ur \u00ed 20-25% af \u00fev\u00ed sem veri\u00f0 haf\u00f0i. Hafa \u00e1 \u00feessu t\u00edmabili veri\u00f0 kve\u00f0nir upp d\u00f3mar \u00ed 30-60 m\u00e1lum \u00e1 \u00e1ri e\u00f0a allt ni\u00f0ur \u00ed fj\u00f3r\u00f0ung \u00feess m\u00e1lafj\u00f6lda sem d\u00e6mdur var me\u00f0an d\u00f3mararnir voru fimm talsins fyrir \u00e1ri\u00f0 1972. Fj\u00f6lgun d\u00f3maranna undanfarna \u00e1ratugi hefur \u00e1vallt stafa\u00f0 af fj\u00f6lgun m\u00e1lanna sem \u00feurft hefur a\u00f0 d\u00e6ma. \u00cd \u00e1rssk\u00fdrslum r\u00e9ttarins hefur komi\u00f0 \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 d\u00e6md m\u00e1l voru r\u00famlega 800 talsins \u00e1 \u00e1ri s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rin fyrir stofnun Landsr\u00e9ttar.<\/p>\n<p>Af \u00feessum t\u00f6lum s\u00e9st a\u00f0 engin efni st\u00f3\u00f0u til \u00feess a\u00f0 fleiri d\u00f3marar en fimm s\u00e6tu \u00ed H\u00e6star\u00e9tti eftir stofnun Landsr\u00e9ttarins. Sl\u00edk breyting hef\u00f0i dregi\u00f0 \u00far starfs\u00f6nnum d\u00f3maranna a\u00f0 miklum mun. En \u00feeir vildu meira. Fyrir \u00feeirra tilverkna\u00f0 var \u00feeim a\u00f0eins f\u00e6kka\u00f0 \u00ed sj\u00f6.<\/p>\n<p>Forseti H\u00e6star\u00e9ttar hefur veri\u00f0 st\u00f3ryrtur um fyrir\u00e6tlanirnar n\u00fa um f\u00e6kkun d\u00f3maranna. Hefur hann \u00fe\u00e1 m.a. sta\u00f0h\u00e6ft a\u00f0 ekki megi f\u00e6kka d\u00f3murunum \u00fev\u00ed \u00fe\u00e1 muni \u00feurfa a\u00f0 kalla til varad\u00f3mara \u00ed of m\u00f6rgum m\u00e1lum. Vir\u00f0ist hann telja \u00fea\u00f0 \u00f3heppilegt \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 \u00f3gni samr\u00e6mi \u00ed d\u00f3mum. Varad\u00f3marar hafa n\u00fdst \u00ed marga \u00e1ratugi og ver\u00f0ur ekki s\u00e9\u00f0 a\u00f0 \u00feeir hafi spillt fyrir st\u00f6rfum r\u00e9ttarins. En \u00ed tilefni af st\u00f3ryr\u00f0um forsetans skal \u00feess geti\u00f0, a\u00f0 fram kemur \u00ed \u00e1rssk\u00fdrslum r\u00e9ttarins eftir breytinguna 2018, a\u00f0 \u00e1rlega hafa veri\u00f0 kvaddir fj\u00f6lmargir varad\u00f3marar til starfa, \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 sj\u00f6 d\u00f3marar hafi \u00e1tt s\u00e6ti \u00ed r\u00e9ttinum \u00feennan t\u00edma. \u00deetta er miki\u00f0 og vir\u00f0ist forsetinn ekki \u00f3ttast \u00fea\u00f0. \u00deannig voru varad\u00f3marar 16 talsins \u00e1ri\u00f0 2023 og \u00e1l\u00edka margir \u00e1rin \u00e1 undan, en \u00e1 \u00feessum \u00e1rum hefur m\u00e1lafj\u00f6ldinn veri\u00f0 30-60 m\u00e1l eins og \u00e1\u00f0ur sag\u00f0i. \u00deetta er \u00fev\u00ed bara fyrirsl\u00e1ttur hj\u00e1 forsetanum sem s\u00fdnir ekki anna\u00f0 en \u00e1kafa hans \u00ed a\u00f0 andm\u00e6la hugmyndunum um a\u00f0 f\u00e6kka d\u00f3murum r\u00e9ttarins \u00ed fimm. Hann vill greinilega halda \u00e1fram a\u00f0 b\u00faa svo um hn\u00fatana a\u00f0 d\u00f3mararnir hafi \u00fea\u00f0 n\u00e1\u00f0ugt og \u00fe\u00e1 r\u00faman t\u00edma til a\u00f0 sinna \u00f6\u00f0ru en d\u00f3msst\u00f6rfunum vi\u00f0 r\u00e9ttinn. \u00deetta er a\u00f0 m\u00ednum d\u00f3mi forkastanlegt sj\u00f3narmi\u00f0. D\u00f3mararnir eiga au\u00f0vita\u00f0 a\u00f0 vera \u00ed fullu starfi, eins og veri\u00f0 hefur gegnum t\u00ed\u00f0ina.<\/p>\n<p>Af yfirl\u00fdsingu d\u00f3msm\u00e1lar\u00e1\u00f0herrans vir\u00f0ist mega r\u00e1\u00f0a a\u00f0 r\u00edkisstj\u00f3rnin hafi ekki mikinn \u00e1huga \u00e1 a\u00f0 spara r\u00edkis\u00fatgj\u00f6ld eins og lofa\u00f0 var vi\u00f0 stofnun hennar. Almenningur \u00e6tti \u00fev\u00ed a\u00f0 hverfa fr\u00e1 fyrir\u00e6tlunum um fagna\u00f0arl\u00e6ti. \u00deetta hefur s\u00fdnilega bara veri\u00f0 fagurgali sem engu m\u00e1li mun skipta \u00ed reynd. \u00cdslendingar kannast vi\u00f0 sl\u00edkt h\u00e1tterni stj\u00f3rnm\u00e1lamanna sem vilja fegra \u00e1s\u00fdnd s\u00edna.<\/p>\n<p><em>J\u00f3n Steinar Gunnlaugsson fyrrverandi d\u00f3mari vi\u00f0 H\u00e6star\u00e9tt<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 vakti nokkra athygli \u00feegar n\u00fdja r\u00edkisstj\u00f3rnin l\u00e9t \u00feess geti\u00f0 \u00e1 verkefnalista s\u00ednum a\u00f0 h\u00fan hyg\u00f0ist beita s\u00e9r fyrir samdr\u00e6tti \u00ed r\u00edkis\u00fatgj\u00f6ldum, m.a. me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u201etaka til\u201c \u00ed \u00feeim stofnunum r\u00edkisins sem hef\u00f0u vaxi\u00f0 um of. \u00cd stefnuyfirl\u00fdsingu stj\u00f3rnarinnar sag\u00f0i \u00feannig: \u201eR\u00edkisstj\u00f3rnin hyggst einfalda stj\u00f3rns\u00fdslu og hagr\u00e6\u00f0a \u00ed r\u00edkisrekstri. \u00cd \u00fev\u00ed efni ver\u00f0ur stigi\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-689","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/689","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=689"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/689\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":784,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/689\/revisions\/784"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=689"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=689"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=689"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}