{"id":563,"date":"2023-11-20T20:46:54","date_gmt":"2023-11-20T20:46:54","guid":{"rendered":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/2023\/11\/20\/osomi-i-haestaretti\/"},"modified":"2025-05-26T09:51:53","modified_gmt":"2025-05-26T09:51:53","slug":"osomi-i-haestaretti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/2023\/11\/20\/osomi-i-haestaretti\/","title":{"rendered":"\u00d3s\u00f3mi \u00ed H\u00e6star\u00e9tti"},"content":{"rendered":"<p id=\"viewer-pcsdq5869\" class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\"><span class=\"eEPyq\">Vi\u00f0 stofnun Landsr\u00e9ttar var ger\u00f0 meginbreyting \u00e1 skipan og starfsh\u00e1ttum d\u00f3mst\u00f3la \u00ed landinu. F\u00f3lst h\u00fan fyrst og fremst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 stofna\u00f0ur var n\u00fdr d\u00f3mst\u00f3ll, Landsr\u00e9ttur, og var tilgangurinn s\u00e1 a\u00f0 l\u00e9tta \u00e1laginu af H\u00e6star\u00e9tti, sem var allt of miki\u00f0. Var\u00f0 Landsr\u00e9ttur almennur \u00e1fr\u00fdjunard\u00f3mst\u00f3ll \u00ed sta\u00f0 H\u00e6star\u00e9ttar sem a\u00f0allega skyldi framvegis d\u00e6ma \u00ed m\u00e1lum sem r\u00e9tturinn sj\u00e1lfur veitti \u00e1fr\u00fdjunarleyfi fyrir. \u00deessar breytingar gengu \u00ed gildi 1. jan\u00faar 2018.<\/span><\/p>\n<p id=\"viewer-pemox24\" class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\"><span class=\"eEPyq\">\u00c1 heimas\u00ed\u00f0u H\u00e6star\u00e9ttar eru birtar \u00e1rssk\u00fdrslur r\u00e9ttarins aftur \u00ed t\u00edmann. \u00dear kemur \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 d\u00e6md m\u00e1l voru um 760 \u00e1 \u00e1ri fram a\u00f0 \u00feessum breytingum. Hafa ber \u00ed huga a\u00f0 ekki f\u00f3r fram munnlegur m\u00e1lflutningur \u00ed k\u00e6rum\u00e1lum sem flutt voru skriflega. \u00deau g\u00e1tu veri\u00f0 2-400 \u00e1 \u00e1ri. \u00de\u00e1 s\u00e1tu 9 d\u00f3marar \u00ed r\u00e9ttinum en ur\u00f0u 7 vi\u00f0 breytingarnar. Fr\u00e1 og me\u00f0 \u00e1rinu 2019 hefur r\u00e9tturinn a\u00f0eins d\u00e6mt a\u00f0 me\u00f0altali \u00ed 30-60 m\u00e1lum \u00e1 \u00e1ri. \u00deetta var fyrirsj\u00e1anlegt en samt var d\u00f3murum a\u00f0eins f\u00e6kka\u00f0 um tvo. Til samanbur\u00f0ar get \u00e9g nefnt a\u00f0 \u00e1ri\u00f0 2010, \u00feegar \u00e9g var d\u00f3mari vi\u00f0 r\u00e9ttinn, d\u00e6mdi \u00e9g \u00ed u.\u00fe.b 320 m\u00e1lum. \u00dea\u00f0 voru a\u00f0 me\u00f0altali 2 m\u00e1l \u00e1 hverjum starfsdegi m\u00ednum \u00fea\u00f0 \u00e1r.<\/span><span class=\"eEPyq\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p id=\"viewer-n9jhp28\" class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\"><span class=\"eEPyq\">\u00cd vi\u00f0b\u00f3t vi\u00f0 d\u00f3mana veitir r\u00e9tturinn \u00e1fr\u00fdjunarleyfi. Bei\u00f0nir um \u00fe\u00e6r hafa veri\u00f0 70-170 \u00e1 \u00e1runum 2018-2022. \u00der\u00edr e\u00f0a fj\u00f3rir l\u00f6gl\u00e6r\u00f0ir a\u00f0sto\u00f0armenn eru \u00ed r\u00e9ttinum og tel \u00e9g v\u00edst a\u00f0 \u00feeir geri dr\u00f6g a\u00f0 sv\u00f6rum vi\u00f0 \u00f3skum um \u00feessi leyfi, \u00feannig a\u00f0 varla fer mikill t\u00edmi hj\u00e1 d\u00f3murunum \u00ed vinnu vi\u00f0 \u00feau. \u00deessar bei\u00f0nir eru afgreiddar skriflega og fer \u00fev\u00ed ekki fram munnlegur m\u00e1lflutningur vi\u00f0 afgrei\u00f0slu \u00feeirra. \u00de\u00e1 eru allm\u00f6rg tilvik \u00e1 \u00feessum \u00e1rum eftir breytinguna, \u00fear sem varad\u00f3marar t\u00f3ku s\u00e6ti \u00ed d\u00f3msm\u00e1lum sem flutt voru vi\u00f0 r\u00e9ttinn.<\/span><\/p>\n<p id=\"viewer-7tguo36\" class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\"><span class=\"eEPyq\">Vi\u00f0 blasir a\u00f0 f\u00e6kka hef\u00f0i \u00e1tt d\u00f3murum \u00ed fimm, svo sem var raunin \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00f6ld, \u00fear til m\u00e1lafj\u00f6ldinn f\u00f3r a\u00f0 vaxa \u00ed kringum 1970.<\/span><\/p>\n<p id=\"viewer-kj8rl40\" class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\"><span class=\"eEPyq\">D\u00f3mararnir sj\u00e1lfir vildu vi\u00f0 breytingarnar 2018 a\u00f0 fj\u00f6ldi \u00feeirra yr\u00f0i sj\u00f6, \u00fe\u00f3 a\u00f0 a\u00f0eins fimm d\u00f3marar \u00e6ttu a\u00f0 sitja \u00ed d\u00f3mi \u00ed flestum tilvikum. \u00dea\u00f0 var au\u00f0vita\u00f0 l\u00e1ti\u00f0 eftir \u00feeim eins og jafnan er gert \u00e1 \u00cdslandi \u00feegar svona mekilegir g\u00e6slumenn hagsmuna sinna \u00f3ska \u00feess. \u00deeir hafa bara vilja\u00f0 l\u00e9tta \u00e1 starfs\u00e1laginu, l\u00edklega til a\u00f0 geta lifa\u00f0 n\u00e1\u00f0ugra l\u00edfi. Svo hafa \u00feeir a\u00f0 auki vilja\u00f0 f\u00e1 t\u00e6kif\u00e6ri til a\u00f0 sinna \u00f6\u00f0rum st\u00f6rfum vi\u00f0 hli\u00f0ina \u00e1 d\u00f3msst\u00f6rfunum. Um \u00fea\u00f0 eru m\u00f6rg d\u00e6mi. Til d\u00e6mis eru tveir \u00feeirra skipa\u00f0ir e\u00f0a settir \u00ed st\u00f6\u00f0ur pr\u00f3fessora vi\u00f0 lagadeild H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands svo fur\u00f0ulegt sem \u00fea\u00f0 er. Ekki eru a\u00f0 minni hyggju \u00feekkt m\u00f6rg \u00f6nnur d\u00e6mi um a\u00f0 sami ma\u00f0ur hafi veri\u00f0 af r\u00edkinu skipa\u00f0ur \u00ed tv\u00e6r fullgildar st\u00f6\u00f0ur samt\u00edmis. \u00dea\u00f0 \u00e6tti alls ekki a\u00f0 vera heimilt. Vi\u00f0 fyrri t\u00ed\u00f0ar skipanir h\u00e6star\u00e9ttard\u00f3mara s\u00f6g\u00f0u \u00feeir, sem gegnt h\u00f6f\u00f0u pr\u00f3fessorst\u00f6\u00f0um, st\u00f6rfum s\u00ednum lausum, \u00feegar \u00feeir fengu skipun sem d\u00f3marar. D\u00e6min eru svo um a\u00f0 d\u00f3mararnir afli s\u00e9r n\u00fa drj\u00fagra tekna me\u00f0 \u00f6\u00f0rum st\u00f6rfum jafnhli\u00f0a \u00fe\u00e6gilegum d\u00f3marast\u00f6rfum s\u00ednum.<\/span><\/p>\n<p id=\"viewer-dakg246\" class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\"><span class=\"eEPyq\">\u00cd vi\u00f0b\u00f3t vi\u00f0 \u00feessi \u00f3s\u00e6milegu starfskj\u00f6r d\u00f3maranna hafa \u00feeir n\u00e1\u00f0 til s\u00edn og kl\u00edkubr\u00e6\u00f0ra sinna valdinu til a\u00f0 \u00e1kve\u00f0a hverjir skuli ver\u00f0a n\u00fdir d\u00f3marar \u00feegar emb\u00e6tti losna. M\u00f6rg d\u00e6mi eru um a\u00f0 \u00fe\u00e1 s\u00e9u valdir vinir e\u00f0a skyldmenni. Umsagnir um h\u00e6fni ums\u00e6kjenda breytast milli \u00e1ra eftir \u00fev\u00ed hverjir s\u00e6kja um. Ver\u00f0leikar \u00ed fyrri ums\u00f6gnum hverfa fyrir \u00f6\u00f0rum \u00fe\u00e1ttum. \u00deetta eru s\u00fdnilega a\u00f0fer\u00f0ir til a\u00f0 koma a\u00f0 vinum og skyldmennum en ekki \u00feeim, sem \u00f6llum sem til \u00feekkja er lj\u00f3st a\u00f0 eru h\u00e6fustu ums\u00e6kjendurnir. Of langt m\u00e1l yr\u00f0i \u00ed \u00feessari stuttu grein a\u00f0 reifa umsagnir um ums\u00e6kjendur sem s\u00f3tt hafa um d\u00f3maraemb\u00e6tti vi\u00f0 r\u00e9ttinn.<\/span><\/p>\n<p id=\"viewer-6b1tr50\" class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\"><span class=\"eEPyq\">\u00dea\u00f0 er tillaga m\u00edn a\u00f0 \u00feeir stj\u00f3rnm\u00e1lamenn sem um \u00feetta \u00feinga eigi a\u00f0 ganga \u00ed \u00fea\u00f0 verk a\u00f0 breyta l\u00f6gum til a\u00f0 uppr\u00e6ta allan \u00feennan \u00f3s\u00f3ma. \u00deeir \u00e6ttu a\u00f0 afla uppl\u00fdsinga um heildartekjur d\u00f3maranna og hva\u00f0an \u00fe\u00e6r s\u00e9u fengnar \u00ed einst\u00f6kum tilvikum. \u00deessar uppl\u00fdsingar \u00e6tti svo a\u00f0 birta almenningi, \u00fe\u00f3 a\u00f0 ekki v\u00e6ri til annars en a\u00f0 menn geti vi\u00f0 rekstur m\u00e1la sinna vita\u00f0 hvort einstakir d\u00f3marar teljist h\u00e6fir til setu sem d\u00f3marar \u00ed m\u00e1li \u00feeirra. Auk \u00feess eru \u00feetta uppl\u00fdsingar sem almenningur \u00e1 a\u00f0 m\u00ednum d\u00f3mi r\u00e9tt \u00e1 a\u00f0 f\u00e1 til a\u00f0halds \u00feessum valdam\u00f6nnum \u00edslenska r\u00edkisins sem taka svo afdrifar\u00edkar \u00e1kvar\u00f0anir um m\u00e1lefni f\u00f3lksins.<\/span><\/p>\n<p id=\"viewer-4c9jv54\" class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\"><span class=\"eEPyq\">Svo \u00e1 au\u00f0vita\u00f0 a\u00f0 f\u00e6kka d\u00f3murum r\u00e9ttarins \u00ed fimm. Verkefnin kalla ekki \u00e1 fleiri h\u00e6star\u00e9ttard\u00f3mara. \u00deetta myndi l\u00edka spara umtalsver\u00f0 \u00fatgj\u00f6ld \u00far fj\u00e1rvana r\u00edkissj\u00f3\u00f0i.<\/span><\/p>\n<p id=\"viewer-r6esu58\" class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\"><span class=\"eEPyq\">\u00deess skal geti\u00f0 a\u00f0 \u00e9g gaf \u00fat riti\u00f0 \u201eVeikbur\u00f0a H\u00e6stir\u00e9ttur\u201c \u00e1 \u00e1rinu 2013, \u00fear sem ger\u00f0 er \u00edtarleg grein fyrir breytingum sem \u00e9g tel a\u00f0 gera \u00feurfi \u00e1 lagareglum um H\u00e6star\u00e9tt, ef r\u00e9tturinn \u00e1 a\u00f0 geta sta\u00f0i\u00f0 undir nafni.<\/span><\/p>\n<p id=\"viewer-pjxio1434\" class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\"><span class=\"eEPyq\"><em style=\"font-style: italic;\">J\u00f3n Steinar Gunnlaugsson l\u00f6gma\u00f0ur<\/em><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vi\u00f0 stofnun Landsr\u00e9ttar var ger\u00f0 meginbreyting \u00e1 skipan og starfsh\u00e1ttum d\u00f3mst\u00f3la \u00ed landinu. F\u00f3lst h\u00fan fyrst og fremst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 stofna\u00f0ur var n\u00fdr d\u00f3mst\u00f3ll, Landsr\u00e9ttur, og var tilgangurinn s\u00e1 a\u00f0 l\u00e9tta \u00e1laginu af H\u00e6star\u00e9tti, sem var allt of miki\u00f0. Var\u00f0 Landsr\u00e9ttur almennur \u00e1fr\u00fdjunard\u00f3mst\u00f3ll \u00ed sta\u00f0 H\u00e6star\u00e9ttar sem a\u00f0allega skyldi framvegis d\u00e6ma \u00ed m\u00e1lum sem [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-563","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/563","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=563"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/563\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":854,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/563\/revisions\/854"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=563"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=563"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=563"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}