{"id":536,"date":"2021-11-15T07:09:47","date_gmt":"2021-11-15T07:09:47","guid":{"rendered":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/2021\/11\/15\/besta-kerfid\/"},"modified":"2021-11-15T07:09:47","modified_gmt":"2021-11-15T07:09:47","slug":"besta-kerfid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/2021\/11\/15\/besta-kerfid\/","title":{"rendered":"Besta kerfi\u00f0"},"content":{"rendered":"<p class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\" id=\"viewer-5r5bb\"><span class=\"eEPyq\"><span>\u00c1 8. og 9. \u00e1ratug s\u00ed\u00f0ustu aldar var fyrst a\u00f0 r\u00e1\u00f0i fari\u00f0 me\u00f0 l\u00f6gum a\u00f0 takmarka s\u00f3kn \u00edslenskra vei\u00f0iskipa \u00ed fiskvei\u00f0istofnana vi\u00f0 landi\u00f0. Bygg\u00f0ist \u00feessi stj\u00f3rnun \u00e1 \u00feeim grunni, sem lag\u00f0ur var vi\u00f0 lagasetninguna, a\u00f0 nytjastofnar vi\u00f0 \u00cdsland v\u00e6ru sameign \u00edslensku \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, sem og \u00fev\u00ed a\u00f0 stofnunum stafa\u00f0i h\u00e6tta af ofvei\u00f0i landsmanna.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\" id=\"viewer-550n5\"><span class=\"eEPyq\"><span>Komi\u00f0 var \u00e1 \u00fev\u00ed sem vi\u00f0 h\u00f6fum nefnt aflamarkskerfi, sem f\u00f3lst \u00ed a\u00f0 \u00fathluta til fiskiskipa hlutdeild \u00ed h\u00e1marksafla hinna mismunandi tegunda sj\u00e1varfangs, sem heimilt v\u00e6ri a\u00f0 s\u00e6kja \u00ed sj\u00f3 og \u00e1kve\u00f0inn v\u00e6ri af stj\u00f3rnv\u00f6ldum.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\" id=\"viewer-ftmbk\"><span class=\"eEPyq\"><span>Allt fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 teki\u00f0 var a\u00f0 stj\u00f3rna fiskvei\u00f0um vi\u00f0 landi\u00f0 me\u00f0 \u00feessum h\u00e6tti hafa veri\u00f0 uppi gagnr\u00fdnisraddir, sem hafa tali\u00f0 rangindi felast \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fathluta \u00feessum ver\u00f0m\u00e6tu heimildum til \u00fatger\u00f0armanna og fyrirt\u00e6kja \u00feeirra. N\u00e6r v\u00e6ri a\u00f0 allir landsmenn fengju beina a\u00f0ild a\u00f0 \u00feeim ver\u00f0m\u00e6tum sem felast \u00ed n\u00fdtingu sj\u00e1varaflans. Vir\u00f0ast kr\u00f6fur \u00ed \u00feessa \u00e1tt hafa fari\u00f0 vaxandi me\u00f0 \u00e1runum. R\u00e9tt er a\u00f0 l\u00edta til nokkurra atri\u00f0a sem undirritu\u00f0um finnst skipta m\u00e1li vi\u00f0 huglei\u00f0ingar um \u00feetta.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\" id=\"viewer-4gc2d\"><span class=\"eEPyq\"><span>Fram a\u00f0 \u00feeim t\u00edma, \u00feegar teki\u00f0 var til vi\u00f0 a\u00f0 takmarka aflann \u00e1 \u00feann h\u00e1tt sem a\u00f0 framan er l\u00fdst, h\u00f6f\u00f0u \u00cdslendingar haft frj\u00e1lsan a\u00f0gang a\u00f0 fiskimi\u00f0unum. Hver sem vildi gat komi\u00f0 s\u00e9r upp fiskib\u00e1t og hafi\u00f0 vei\u00f0ar. \u00deetta leiddi s\u00fdnilega til ofvei\u00f0i sem ger\u00f0i takm\u00f6rkun s\u00f3knarinnar nau\u00f0synlega. \u00deegar sl\u00edkri takm\u00f6rkun var komi\u00f0 \u00e1 me\u00f0 l\u00f6gum var\u00f0 au\u00f0vita\u00f0 nau\u00f0synlegt a\u00f0 \u00e6tla \u00feeim sem h\u00f6f\u00f0u stunda\u00f0 \u00fatger\u00f0 s\u00e9rstaka hlutdeild \u00ed heildarvei\u00f0inni, sem bygg\u00f0ist \u00e1 aflareynslu \u00feeirra. \u00deeir h\u00f6f\u00f0u m.a. fj\u00e1rfest \u00ed fiskiskipum, oft me\u00f0 miklum tilkostna\u00f0i. \u00dea\u00f0 hef\u00f0i engan veginn sta\u00f0ist a\u00f0 svipta \u00fe\u00e1, sem fj\u00e1rfest h\u00f6f\u00f0u \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt, heimildinni til a\u00f0 n\u00fdta \u00feessi ver\u00f0m\u00e6tu atvinnut\u00e6ki. Sl\u00edkt h\u00e1ttalag hef\u00f0i einfaldlega leitt til b\u00f3taskyldu \u00edslenska r\u00edkisins og hef\u00f0u b\u00e6turnar ekki numi\u00f0 neinum sm\u00e1um upph\u00e6\u00f0um. \u00c1 sama h\u00e1tt myndi \u00fea\u00f0 lei\u00f0a til \u00feungb\u00e6rrar b\u00f3taskyldu \u00edslenska r\u00edkisins n\u00fa ef til st\u00e6\u00f0i a\u00f0 svipta \u00fatger\u00f0ina aflaheimildum s\u00ednum.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\" id=\"viewer-6v9nu\"><span class=\"eEPyq\"><span>\u00dea\u00f0 samr\u00fdmist vel meginhugmyndum \u00ed l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isr\u00edkjum a\u00f0 koma ver\u00f0m\u00e6tum atvinnut\u00e6kjum \u00ed hendur \u00feeirra sem atvinnuna stunda, enda s\u00e9 g\u00e6tt a\u00f0 m\u00e1lefnalegu jafnr\u00e6\u00f0i vi\u00f0 r\u00e1\u00f0st\u00f6fun \u00feeirra. Landsins g\u00e6\u00f0i eru \u00ed sl\u00edkum r\u00edkjum \u00ed einkaeigu borgaranna, svo sem fasteignir og a\u00f0rar eignir, n\u00e1mur og land, m.a. \u00fea\u00f0 sem n\u00fdtt er \u00ed landb\u00fana\u00f0i. B\u00e6ndur eiga ekki bara heimal\u00f6nd jar\u00f0a sinna heldur einnig tilkall til h\u00e1lendissv\u00e6\u00f0a til samr\u00e6mis vi\u00f0 n\u00fdtingu \u00feeirra \u00e1 sl\u00edku landi fr\u00e1 fornu fari. Stj\u00f3rnskipun sem byggir \u00e1 einstaklingseignarr\u00e9tti er l\u00edka miklu l\u00edklegri til a\u00f0 skapa landsins l\u00fd\u00f0 meiri ver\u00f0m\u00e6ti og tekjur heldur en fyrirkomulag \u00ed r\u00edkjum sameignarsinna, svo sem saga mannkynsins sannar svo vel. Vi\u00f0 hikum ekki vi\u00f0 a\u00f0 segja a\u00f0 \u00cdsland s\u00e9 \u00ed sameign \u00fej\u00f3\u00f0arinnar sem byggir landi\u00f0, \u00fe\u00f3 a\u00f0 yfirleitt allt land s\u00e9 h\u00e1\u00f0 eignarr\u00e9tti einstakra manna.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\" id=\"viewer-180bn\"><span class=\"eEPyq\"><span>\u00deegar fiskvei\u00f0istj\u00f3rnunarkerfi okkar var komi\u00f0 \u00e1 var ekki veri\u00f0 a\u00f0 taka eignarr\u00e9ttindi af \u00f6\u00f0rum borgurum en \u00fatger\u00f0arm\u00f6nnum. Til d\u00e6mis sat \u00e9g sem l\u00f6gma\u00f0ur \u00ed mi\u00f0b\u00e6 Reykjav\u00edkur og var\u00f0 ekki var vi\u00f0 a\u00f0 neitt v\u00e6ri af m\u00e9r teki\u00f0 vi\u00f0 lagasetninguna um stj\u00f3rn fiskvei\u00f0a vi\u00f0 landi\u00f0 og \u00fathlutun aflaheimilda. \u00c9g naut \u00feess hins vegar, eins og a\u00f0rir landsmenn, a\u00f0 \u00feessi atvinnugrein vi\u00f0 sj\u00e1vars\u00ed\u00f0una bl\u00f3mstra\u00f0i og skila\u00f0i g\u00f3\u00f0ri afkomu landsl\u00fd\u00f0 \u00f6llum til hagsb\u00f3ta.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\" id=\"viewer-3il54\"><span class=\"eEPyq\"><span>Kannanir s\u00fdna a\u00f0 \u00edslenska kerfi\u00f0 skilar meiri efnahagslegum \u00e1bata en \u00feau stj\u00f3rnkerfi sem \u00feekkjast hj\u00e1 \u00f6\u00f0rum r\u00edkjum.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\" id=\"viewer-21m4f\"><span class=\"eEPyq\"><span>Kr\u00f6fur um s\u00e9rstaka skattheimtu \u00e1 \u00feessa atvinnugrein umfram a\u00f0rar standast a\u00f0 m\u00ednum d\u00f3mi ekki. Vi\u00f0 hlj\u00f3tum a\u00f0 skattleggja \u00edslenska borgara eftir lagareglum, \u00fear sem jafnr\u00e6\u00f0is er g\u00e6tt og hi\u00f0 sama l\u00e1ti\u00f0 gilda um alla \u00e1n tillits til \u00feess \u00e1 hva\u00f0a svi\u00f0i atvinnul\u00edfs \u00feeir afla s\u00e9r tekna.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\" id=\"viewer-c9j5\"><span class=\"eEPyq\"><span>\u00deeir sem n\u00fa gera h\u00e1v\u00e6rar kr\u00f6fur um aukna hlutdeild almennings \u00ed ver\u00f0m\u00e6tum fiskimi\u00f0anna, \u00e6ttu a\u00f0 hugsa sig aftur um. Meginvi\u00f0horfin sem or\u00f0i\u00f0 hafa ofan\u00e1 \u00ed lagasetningu okkar \u00e1 \u00feessu svi\u00f0i eru \u00feau bestu sem v\u00f6l er \u00e1 \u00fe\u00f3 a\u00f0 alltaf megi sj\u00e1lfsagt b\u00e6ta \u00fdmis sm\u00e1atri\u00f0i \u00ed l\u00f6gunum.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\" id=\"viewer-ghlc\"><span class=\"eEPyq\"><em style=\"font-style:italic\"><span>J\u00f3n Steinar Gunnlaugsson l\u00f6gma\u00f0ur<\/span><\/em><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c1 8. og 9. \u00e1ratug s\u00ed\u00f0ustu aldar var fyrst a\u00f0 r\u00e1\u00f0i fari\u00f0 me\u00f0 l\u00f6gum a\u00f0 takmarka s\u00f3kn \u00edslenskra vei\u00f0iskipa \u00ed fiskvei\u00f0istofnana vi\u00f0 landi\u00f0. Bygg\u00f0ist \u00feessi stj\u00f3rnun \u00e1 \u00feeim grunni, sem lag\u00f0ur var vi\u00f0 lagasetninguna, a\u00f0 nytjastofnar vi\u00f0 \u00cdsland v\u00e6ru sameign \u00edslensku \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, sem og \u00fev\u00ed a\u00f0 stofnunum stafa\u00f0i h\u00e6tta af ofvei\u00f0i landsmanna. Komi\u00f0 var \u00e1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-536","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/536","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=536"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/536\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=536"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=536"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=536"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}