{"id":534,"date":"2024-03-12T19:21:27","date_gmt":"2024-03-12T19:21:27","guid":{"rendered":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/2024\/03\/12\/misbeiting-valds\/"},"modified":"2025-05-26T09:47:00","modified_gmt":"2025-05-26T09:47:00","slug":"misbeiting-valds","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/2024\/03\/12\/misbeiting-valds\/","title":{"rendered":"Misbeiting valds"},"content":{"rendered":"<p id=\"viewer-rvfps695\" class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\"><span class=\"eEPyq\">\u00deeim sem l\u00e1ta sig stj\u00f3rnskipan r\u00edkisins var\u00f0a er flestum kunnugt um meginregluna um skiptingu r\u00edkisvaldsins \u00ed \u00ferj\u00e1 efnis\u00fe\u00e6tti, sem hver um sig hefur s\u00ednum a\u00f0skildu verkefnum a\u00f0 sinna. L\u00f6ggjafarvaldi\u00f0 er \u00ed h\u00f6ndum Al\u00feingis, framkv\u00e6mdavaldi\u00f0 \u00ed h\u00f6ndum r\u00edkisstj\u00f3rnar og d\u00f3msvaldi\u00f0 \u00ed h\u00f6ndum d\u00f3mst\u00f3la. Ein helstu r\u00f6kin fyrir \u00feessari skipan felast \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 me\u00f0 \u00feessari skiptingu s\u00e9 valdi\u00f0 tempra\u00f0. Einn af \u00feessum valdh\u00f6fum geti ekki teki\u00f0 s\u00e9r fyrir hendur a\u00f0 fara me\u00f0 vald sem \u00f6\u00f0rum er fali\u00f0.<\/span><\/p>\n<p id=\"viewer-alptx56\" class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\"><span class=\"eEPyq\">\u00der\u00e1tt fyrir \u00feetta hefur \u00fev\u00ed veri\u00f0 haldi\u00f0 fram a\u00f0 handh\u00f6fum d\u00f3msvaldsins s\u00e9 heimilt a\u00f0 taka s\u00e9r l\u00f6ggjafarvald vi\u00f0 me\u00f0fer\u00f0 d\u00f3msvaldsins. \u00cd 61. gr. stj\u00f3rnarskr\u00e1rinnar er kve\u00f0i\u00f0 \u00e1 um valdheimildir d\u00f3mst\u00f3la. \u00dear segir \u00ed sk\u00fdrum texta \u00e1kv\u00e6\u00f0isins: \u201eD\u00f3mendur skulu \u00ed emb\u00e6ttisverkum s\u00ednum fara einungis eftir l\u00f6gunum\u201c.<\/span><\/p>\n<p id=\"viewer-0kl0a60\" class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\"><span class=\"eEPyq\">\u00ddmsir l\u00f6gfr\u00e6\u00f0ingar h\u00e9ldu \u00fev\u00ed fram \u00e1 fyrri t\u00edmum a\u00f0 vald d\u00f3mst\u00f3la skyldi fara langt \u00fat fyrir \u00feetta. Me\u00f0al \u00feeirra voru jafnvel fr\u00e6\u00f0imenn \u00ed l\u00f6gfr\u00e6\u00f0i sem kenndu laganemum a\u00f0fer\u00f0afr\u00e6\u00f0i. \u00deannig skrifa\u00f0i einn \u00feeirra:<\/span><span class=\"eEPyq\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p id=\"viewer-0nk6368\" class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\"><span class=\"eEPyq\">Strax \u00e1 yngri \u00e1rum m\u00ednum \u00ed l\u00f6gfr\u00e6\u00f0inni \u00e1tta\u00f0i \u00e9g mig \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feetta vi\u00f0horf fengi ekki sta\u00f0ist og f\u00e6ri beinl\u00ednis gegn valdm\u00f6rkum d\u00f3mst\u00f3lanna, eins og \u00feeim var og enn\u00fe\u00e1 er l\u00fdst \u00ed stj\u00f3rnarskr\u00e1nni. \u00c1tti \u00e9g af \u00feessu tilefni \u00ed ritdeilu vi\u00f0 kunnan fr\u00e6\u00f0imann \u00ed l\u00f6gfr\u00e6\u00f0i, sem l\u00fdst er \u00ed b\u00f3k minni \u201e\u00cd krafti sannf\u00e6ringar\u201c, sj\u00e1 einkum bls. 126 og \u00e1fram.<\/span><\/p>\n<p id=\"viewer-i9l5172\" class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\"><span class=\"eEPyq\">\u00dea\u00f0 eru margh\u00e1ttu\u00f0 r\u00f6k fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 vald d\u00f3mst\u00f3lanna s\u00e9 bundi\u00f0 vi\u00f0 a\u00f0 d\u00e6ma bara eftir l\u00f6gunum en ekki m\u00f3ta n\u00fdjar lagareglur \u00ed \u00farlausnum s\u00ednum. Sumar \u00feessara r\u00f6ksemda eru svo sterkar a\u00f0 \u00fe\u00e6r \u00e6ttu a\u00f0 duga til \u00feess a\u00f0 taka af allan vafa. Me\u00f0al fj\u00f6lmargra d\u00e6ma um misnotkun \u00e1 \u00feessu valdi eru svonefnd umbo\u00f0ssvik sem refsa\u00f0 var fyrir eftir \u201ehruni\u00f0\u201c \u00e1n \u00feess a\u00f0 lagaskilyr\u00f0i v\u00e6ru til \u00feess. \u00dearna var um beitingu refsinga a\u00f0 r\u00e6\u00f0a og var s\u00e9rstaklega af \u00feeirri \u00e1st\u00e6\u00f0u \u00f3heimilt a\u00f0 refsa \u00e1 tilb\u00fanum og \u00f3t\u00e6kum grunni, eins og gert var.<\/span><\/p>\n<p id=\"viewer-1vi6374\" class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\"><span class=\"eEPyq\">Svo er \u00f6llum lj\u00f3st a\u00f0 a\u00f0 d\u00f3mendur s\u00e6kja ekki umbo\u00f0 til almennings eins og l\u00f6ggjafinn gerir og bera \u00fev\u00ed ekki l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0islega \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 verkum s\u00ednum. Af \u00feessu og \u00fdmsum frekari r\u00f6ksemdum, sem m.a. er ger\u00f0 grein fyrir \u00ed skrifum m\u00ednum, er fyrrgreind valdskipting r\u00edkisvaldsins lj\u00f3s. Tel \u00e9g a\u00f0 \u00feetta hafi n\u00fa duga\u00f0 til a\u00f0 sannf\u00e6ra yfirleitt alla l\u00f6gfr\u00e6\u00f0inga sem og almenna borgara um r\u00e9ttm\u00e6ti \u00feessara sj\u00f3narmi\u00f0a. Samt sj\u00e1um vi\u00f0 enn\u00fe\u00e1 d\u00f3mendur taka s\u00e9r vald, sem \u00feeir hafa ekki, til a\u00f0 v\u00edkja fr\u00e1 lagareglum og beita vi\u00f0mi\u00f0unum sem beinl\u00ednis fara gegn settum l\u00f6gum og \u00fe\u00e1 yfirleitt til a\u00f0 geta komi\u00f0 fram pers\u00f3nulegum sj\u00f3narmi\u00f0um vi\u00f0 \u00farlausnir s\u00ednar.<\/span><span class=\"eEPyq\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p id=\"viewer-7qrgr78\" class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\"><span class=\"eEPyq\">Allir \u00cdslendingar, hvort sem \u00feeir eru l\u00f6gfr\u00e6\u00f0imennta\u00f0ir e\u00f0a ekki, \u00e6ttu a\u00f0 and\u00e6fa \u00feessum sj\u00f3narmi\u00f0um og l\u00e1ta \u00ed s\u00e9r heyra ef \u00feeir ver\u00f0a varir vi\u00f0 a\u00f0 d\u00f3mst\u00f3lar fari \u00fat fyrir valdheimildir s\u00ednar, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00ed \u00fev\u00ed felst einfaldlega misbeiting valds \u00feeirra.<\/span><\/p>\n<p id=\"viewer-3xvwm1548\" class=\"_9Y3C- AEhjf c9HmO _5aRph\" dir=\"auto\"><span class=\"eEPyq\"><em style=\"font-style: italic;\">J\u00f3n Steinar Gunnlaugsson l\u00f6gma\u00f0ur<\/em><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00deeim sem l\u00e1ta sig stj\u00f3rnskipan r\u00edkisins var\u00f0a er flestum kunnugt um meginregluna um skiptingu r\u00edkisvaldsins \u00ed \u00ferj\u00e1 efnis\u00fe\u00e6tti, sem hver um sig hefur s\u00ednum a\u00f0skildu verkefnum a\u00f0 sinna. L\u00f6ggjafarvaldi\u00f0 er \u00ed h\u00f6ndum Al\u00feingis, framkv\u00e6mdavaldi\u00f0 \u00ed h\u00f6ndum r\u00edkisstj\u00f3rnar og d\u00f3msvaldi\u00f0 \u00ed h\u00f6ndum d\u00f3mst\u00f3la. Ein helstu r\u00f6kin fyrir \u00feessari skipan felast \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 me\u00f0 \u00feessari skiptingu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-534","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/534","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=534"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/534\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":843,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/534\/revisions\/843"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=534"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=534"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=534"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}