{"id":1036,"date":"2026-01-14T11:00:14","date_gmt":"2026-01-14T11:00:14","guid":{"rendered":"https:\/\/jonsteinar.is\/?p=1036"},"modified":"2026-01-14T11:00:14","modified_gmt":"2026-01-14T11:00:14","slug":"erfid-mal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/2026\/01\/14\/erfid-mal\/","title":{"rendered":"Erfi\u00f0 m\u00e1l"},"content":{"rendered":"\n<p>Kynfer\u00f0isbrot reynast d\u00f3mst\u00f3lum oft erfi\u00f0 \u00ed me\u00f0f\u00f6rum. \u00cd \u00feeim felst inngrip \u00ed l\u00edf brota\u00feola sem \u00e1r\u00e1sarma\u00f0ur hefur engan r\u00e9tt til. Engin \u00e1h\u00f6ld eru um a\u00f0 fyrir sl\u00edk brot ber a\u00f0 refsa.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cd \u00edslenskum r\u00e9tti, eins og \u00ed r\u00e9tti allra annarra r\u00edkja sem skyld eru okkur a\u00f0 menningu og l\u00f6gum, er \u00ed refsir\u00e9tti h\u00f6f\u00f0 \u00ed hei\u00f0ri regla sem vi\u00f0 \u00f6ll k\u00f6nnumst vi\u00f0, reglan um sakleysi \u00fear til sekt sannast. \u00cd henni felst a\u00f0 vi\u00f0 viljum frekar taka \u00e1h\u00e6ttuna \u00e1 a\u00f0 sekur ma\u00f0ur sleppi en a\u00f0 saklausum s\u00e9 refsa\u00f0. \u00dea\u00f0 getur ey\u00f0ilegt l\u00edf manns a\u00f0 ver\u00f0a d\u00e6mdur fyrir gl\u00e6p sem hann ekki hefur frami\u00f0. Sl\u00edkt viljum vi\u00f0 flest umfram allt for\u00f0ast.<\/p>\n\n\n\n<p>Erfi\u00f0 s\u00f6nnunarsta\u00f0a<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00edklega er s\u00f6nnunarsta\u00f0an um sekt ekki jafnerfi\u00f0 \u00ed neinum brotaflokki eins og \u00ed flokki kynfer\u00f0isbrota. \u00deetta stafar af \u00fev\u00ed a\u00f0 kynm\u00f6k, \u00fear sem b\u00e1\u00f0ir a\u00f0ilar eru sam\u00feykkir, er e\u00f0lilegur \u00fe\u00e1ttur \u00ed mannl\u00edfinu. Ef annar a\u00f0ilinn er saka\u00f0ur um a\u00f0 hafa \u00fevinga\u00f0 hinn til kynmaka en heldur \u00fev\u00ed fram a\u00f0 m\u00f6kin hafi fari\u00f0 fram a\u00f0 vilja beggja, vandast m\u00e1li\u00f0. Vera kann a\u00f0 s\u00f6nnunarg\u00f6gnum s\u00e9 til a\u00f0 dreifa um ofbeldi\u00f0, \u00fe\u00f3 a\u00f0 sakborningur neiti s\u00f6k sinni. S\u00e9u \u00feau n\u00e6gileg til a\u00f0 upphefja vafa um s\u00f6kina ber au\u00f0vita\u00f0 a\u00f0 telja broti\u00f0 hafa veri\u00f0 frami\u00f0 og kve\u00f0a \u00e1 um refsingu hins saka\u00f0a manns. Ef \u00e1 hinn b\u00f3ginn, eins og algengt er, a\u00f0 or\u00f0 standi \u00e1 m\u00f3ti or\u00f0i og ekki er unnt a\u00f0 f\u00e6ra fram s\u00f6nnunarg\u00f6gn um s\u00f6kina, ver\u00f0ur a\u00f0 s\u00fdkna. Vera kann a\u00f0 s\u00e1 sem s\u00fdkna\u00f0ur er hafi frami\u00f0 broti\u00f0 \u00fe\u00f3 a\u00f0 s\u00f6kin hafi ekki sannast. S\u00e9 \u00fea\u00f0 raunin er vitaskuld sl\u00e6mt a\u00f0 hann skuli sleppa. \u00dea\u00f0 eru hins vegar \u00fatgj\u00f6ld sem vi\u00f0 ver\u00f0um a\u00f0 grei\u00f0a \u00ed \u00fe\u00e1gu \u00feess markmi\u00f0s sem vi\u00f0 flest viljum hafa \u00ed hei\u00f0ri, a\u00f0 refsa ekki \u00feeim sem er saklaus af gl\u00e6p.<\/p>\n\n\n\n<p>Sanna \u00fearf s\u00f6kina<\/p>\n\n\n\n<p>Svo er anna\u00f0 einkenni \u00e1 \u00feessum flokki afbrota sem gerir hann oft fr\u00e1brug\u00f0inn \u00f6\u00f0rum, en \u00fea\u00f0 er sta\u00f0a brota\u00feola. Yfirleitt finnst \u00feeim sem k\u00e6ra svona brot a\u00f0 \u00feeir eigi pers\u00f3nulega miki\u00f0 \u00ed h\u00fafi um a\u00f0 sakfellt s\u00e9. \u00dea\u00f0 er vel skiljanlegt. \u00deessi a\u00f0sta\u00f0a getur samt ekki a\u00f0 r\u00e9ttum l\u00f6gum valdi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 slaka\u00f0 s\u00e9 \u00e1 kr\u00f6fum um s\u00f6nnun brots. \u00deetta ver\u00f0a menn a\u00f0 skilja. Hversu mj\u00f6g sem \u00feeir vilja fremur tr\u00faa k\u00e6randa en hinum saka\u00f0a, \u00fe\u00e1 geta stofnanir r\u00e9ttarr\u00edkisins ekki beitt sl\u00edkum vi\u00f0mi\u00f0unum. \u00dea\u00f0 ver\u00f0ur einfaldlega a\u00f0 sanna s\u00f6kina \u00feannig a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 hafin yfir skynsamlegan vafa. \u00de\u00e1 ver\u00f0a menn a\u00f0 muna a\u00f0 ekki er n\u00e6gilegt a\u00f0 sanna a\u00f0 m\u00f6k hafi \u00e1tt s\u00e9r sta\u00f0, heldur ver\u00f0ur l\u00edka a\u00f0 gera kr\u00f6fu til \u00feess a\u00f0 hinum saka\u00f0a hafi m\u00e1tt vera lj\u00f3st a\u00f0 hinn a\u00f0ilinn hafi veri\u00f0 \u00feeim andsn\u00fainn.<\/p>\n\n\n\n<p>Saklausir fangelsa\u00f0ir?<\/p>\n\n\n\n<p>Stundum vir\u00f0ist mega r\u00e1\u00f0a af umr\u00e6\u00f0um samf\u00e9lagsins um \u00feennan m\u00e1laflokk a\u00f0 konur s\u00e9u l\u00edklegri en karlar til a\u00f0 sakfella karlmenn sem saka\u00f0ir eru um a\u00f0 hafa nau\u00f0ga\u00f0 konu. Fj\u00f6lga \u00feurfi konum \u00ed d\u00f3marast\u00e9tt til a\u00f0 fj\u00f6lga sakfellingum! \u00deetta er undarlegur m\u00e1lflutningur og vonandi er ekkert til \u00ed honum, jafnvel \u00fe\u00f3 a\u00f0 fr\u00e6\u00f0imenn \u00ed refsir\u00e9tti hafi heyrst halda \u00feessu fram. \u00dev\u00ed veldur \u00fe\u00e1 \u00e1rei\u00f0anlega einhvers konar jafnv\u00e6gisleysi og hughrif fr\u00e1 f\u00f3lki sem fer fram me\u00f0 m\u00e1lflutning \u00ed \u00feessa veru. D\u00f3mari er d\u00f3mari og hefur s\u00f6mu starfsskyldur hvort sem hann er karl e\u00f0a kona. \u00c9g fullyr\u00f0i l\u00edka og \u00feykist hafa reynslu \u00fev\u00ed til stu\u00f0nings, a\u00f0 karlmenn eru ekki s\u00ed\u00f0ur en konur viljugir til a\u00f0 refsa ofbeldism\u00f6nnum ef s\u00f6k \u00feeirra er s\u00f6nnu\u00f0, hvort sem er \u00ed \u00feessum m\u00e1laflokki e\u00f0a \u00f6\u00f0rum. \u00c9g reyndar \u00feekki til d\u00f3msm\u00e1la \u00ed \u00feessum flokki \u00fear sem sakborningi hefur veri\u00f0 refsa\u00f0 (af karlkynsd\u00f3murum) \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00f6llum sem um \u00feingu\u00f0u hafi \u00e1tt a\u00f0 vera lj\u00f3st a\u00f0 s\u00f6kin hafi veri\u00f0 \u00f3s\u00f6nnu\u00f0. \u00dear geta seti\u00f0 \u00e1 sakarbekk ungir menn, sem ver\u00f0a \u00fe\u00e1 a\u00f0 s\u00e6ta \u00feeim \u00f6rl\u00f6gum a\u00f0 sitja \u00ed fangelsi \u00fe\u00f3 a\u00f0 allt eins s\u00e9 l\u00edklegt a\u00f0 \u00feeir hafi engan gl\u00e6p frami\u00f0. Sl\u00edkir h\u00e6ttir geta ey\u00f0ilegt l\u00edf manna algerlega a\u00f0 \u00f3fyrirsynju. \u00deeir sem h\u00e6st hr\u00f3pa um sakfellingar \u00e6ttu a\u00f0 lei\u00f0a hugann a\u00f0 \u00f6rl\u00f6gum sl\u00edkra manna.<\/p>\n\n\n\n<p>Hva\u00f0 hefur sannast?<\/p>\n\n\n\n<p>Flestir d\u00f3marar eru s\u00e9r vel me\u00f0vita\u00f0ir um a\u00f0 verkefni \u00feeirra er ekki a\u00f0 svara \u00fev\u00ed hva\u00f0 gerst hafi \u00ed raun og veru \u00ed \u00feeim tilvikum sem fyrir \u00fe\u00e1 eru l\u00f6g\u00f0. Oft er alls ekki unnt a\u00f0 svara spurningu um \u00feetta, nema vera \u00fe\u00e1 g\u00e6ddur einhvers konar gu\u00f0legu inns\u00e6i. \u00c9g \u00feekki engan d\u00f3mara sem hefur yfir henni a\u00f0 r\u00e1\u00f0a og hef\u00f0i sj\u00e1lfur be\u00f0ist lausnar fr\u00e1 starfi sem d\u00f3mari sama dag og sl\u00edk krafa hef\u00f0i veri\u00f0 ger\u00f0 til m\u00edn. Spurningin sem d\u00f3marinn \u00fearf a\u00f0 svara er miklu einfaldari: Hva\u00f0 hefur sannast l\u00f6gfullri s\u00f6nnun \u00ed m\u00e1linu sem \u00e9g hef fyrir framan mig um s\u00f6k hins saka\u00f0a manns? \u00deetta verkefni er af mannlegum toga og gerir starfandi d\u00f3murum f\u00e6rt a\u00f0 gegna st\u00f6rfum s\u00ednum.<\/p>\n\n\n\n<p><em>J\u00f3n Steinar Gunnlaugsson l\u00f6gfr\u00e6\u00f0ingur<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kynfer\u00f0isbrot reynast d\u00f3mst\u00f3lum oft erfi\u00f0 \u00ed me\u00f0f\u00f6rum. \u00cd \u00feeim felst inngrip \u00ed l\u00edf brota\u00feola sem \u00e1r\u00e1sarma\u00f0ur hefur engan r\u00e9tt til. Engin \u00e1h\u00f6ld eru um a\u00f0 fyrir sl\u00edk brot ber a\u00f0 refsa. \u00cd \u00edslenskum r\u00e9tti, eins og \u00ed r\u00e9tti allra annarra r\u00edkja sem skyld eru okkur a\u00f0 menningu og l\u00f6gum, er \u00ed refsir\u00e9tti h\u00f6f\u00f0 \u00ed hei\u00f0ri [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1036","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1036","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1036"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1036\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1037,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1036\/revisions\/1037"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1036"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1036"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1036"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}