{"id":1034,"date":"2026-01-12T05:26:04","date_gmt":"2026-01-12T05:26:04","guid":{"rendered":"https:\/\/jonsteinar.is\/?p=1034"},"modified":"2026-01-12T05:26:04","modified_gmt":"2026-01-12T05:26:04","slug":"um-hlutverk-haestarettar-sem-fordaemisdomstols","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/2026\/01\/12\/um-hlutverk-haestarettar-sem-fordaemisdomstols\/","title":{"rendered":"Um hlutverk H\u00e6star\u00e9ttar sem ford\u00e6misd\u00f3mst\u00f3ls?"},"content":{"rendered":"\n<p>\u00deekktur d\u00f3mari vi\u00f0 H\u00e6star\u00e9tt Bandar\u00edkjanna l\u00e9t eitt sinn or\u00f0 falla eitthva\u00f0 \u00e1 \u00fe\u00e1 lei\u00f0 a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ru ekki a\u00f0ilar d\u00f3msm\u00e1lsins sem til me\u00f0fer\u00f0ar v\u00e6ri hverju sinni sem skiptu mestu m\u00e1li fyrir verk h\u00e6star\u00e9ttarins. \u00darlausn hans var\u00f0a\u00f0i r\u00e9ttarkerfi\u00f0 \u00ed heild og \u00fear me\u00f0 tali\u00f0 samb\u00e6rilega hagsmuni allra annarra sem vi\u00f0 \u00fea\u00f0 b\u00faa \u00ed n\u00fat\u00ed\u00f0 og framt\u00ed\u00f0, \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00feeirra hagsmunir v\u00e6ru ekki a\u00f0 sinni til me\u00f0fer\u00f0ar fyrir d\u00f3mi. \u00deessi or\u00f0 l\u00fdsa e\u00f0li starfa hins ford\u00e6misskapandi d\u00f3mst\u00f3ls. L\u00f6gsk\u00fdringar hans hafa almennt gildi fyrir r\u00e9ttarkerfi\u00f0 sem hann starfar \u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6ll r\u00e9ttarkerfi, sem vilja standa undir nafni, \u00feurfa \u00e1 sl\u00edkum d\u00f3mst\u00f3l a\u00f0 halda; d\u00f3mst\u00f3l sem tekur til landsins alls (e\u00f0a \u00feess r\u00e9ttarsv\u00e6\u00f0is sem hann starfar \u00ed) og er \u00f6\u00f0rum d\u00f3mst\u00f3lum \u00e6\u00f0ri a\u00f0 \u00fev\u00ed leyti a\u00f0 hann hefur vald til a\u00f0 endursko\u00f0a d\u00f3ma \u00feeirra. Sl\u00edkur d\u00f3mst\u00f3ll stu\u00f0lar a\u00f0 samr\u00e6mi \u00ed lagaframkv\u00e6md, en \u00fea\u00f0 er einmitt grunnforsenda \u00ed r\u00e9ttarr\u00edkjum a\u00f0 almennar reglur, sem eru \u00fe\u00e6r s\u00f6mu fyrir alla, gildi um samb\u00e6rileg atvik. \u00c1 \u00cdslandi \u00e1 H\u00e6stir\u00e9ttur a\u00f0 gegna \u00feessu hlutverki.<\/p>\n\n\n\n<p>Hva\u00f0 felst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 d\u00f3mur er talinn hafa gildi sem ford\u00e6mi? Um \u00feetta hefur margt veri\u00f0 skrifa\u00f0 og skrafa\u00f0, me\u00f0al annars um hvort ford\u00e6mi teljist til bindandi r\u00e9ttarheimilda. Um \u00feetta hef \u00e9g fjalla\u00f0 \u00ed b\u00f3kinni Um ford\u00e6mi og valdm\u00f6rk d\u00f3mst\u00f3la, sem kom \u00fat 2003. Umr\u00e6\u00f0ur um \u00feetta lei\u00f0i \u00e9g hj\u00e1 m\u00e9r a\u00f0 sinni en segi bara a\u00f0 mitt svar vi\u00f0 spurningunni s\u00e9 \u00e1 \u00fe\u00e1 lei\u00f0 a\u00f0 \u00ed ford\u00e6mi felist fyrirheit um a\u00f0 \u00far samb\u00e6rilegu \u00e1litaefni ver\u00f0i a\u00f0 \u00f3breyttum l\u00f6gum leyst me\u00f0 sama h\u00e6tti ef \u00e1 \u00fea\u00f0 reynir \u00ed framt\u00ed\u00f0inni. \u00deetta fyrirheit byggist ekki s\u00edst \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 s\u00f6mu d\u00f3marar, \u00fea\u00f0 er \u00feeir sem skipa hinn \u00e6\u00f0sta d\u00f3mst\u00f3l, muni d\u00e6ma \u00ed n\u00fdju m\u00e1li \u00fear sem reynir \u00e1 sama \u00e1litaefni.<\/p>\n\n\n\n<p>Af \u00feessum \u00e1st\u00e6\u00f0um \u00e6ttu menn a\u00f0 \u00e1tta sig \u00e1 a\u00f0 r\u00e9tturinn \u00e6tti eins og n\u00fa er komi\u00f0 a\u00f0 vera a\u00f0eins skipa\u00f0ur fimm d\u00f3murum en ekki sj\u00f6 eins og n\u00fa er. \u00deessir fimm \u00e6ttu allir a\u00f0 d\u00e6ma \u00ed \u00f6llum m\u00e1lum. Engin vandkv\u00e6\u00f0i eru \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 hrinda \u00feessari breytingu \u00ed framkv\u00e6md \u00fear sem m\u00e1lafj\u00f6ldinn er ekki meiri en svo.<\/p>\n\n\n\n<p><em>J\u00f3n Steinar Gunnlaugsson l\u00f6gfr\u00e6\u00f0ingur<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00deekktur d\u00f3mari vi\u00f0 H\u00e6star\u00e9tt Bandar\u00edkjanna l\u00e9t eitt sinn or\u00f0 falla eitthva\u00f0 \u00e1 \u00fe\u00e1 lei\u00f0 a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ru ekki a\u00f0ilar d\u00f3msm\u00e1lsins sem til me\u00f0fer\u00f0ar v\u00e6ri hverju sinni sem skiptu mestu m\u00e1li fyrir verk h\u00e6star\u00e9ttarins. \u00darlausn hans var\u00f0a\u00f0i r\u00e9ttarkerfi\u00f0 \u00ed heild og \u00fear me\u00f0 tali\u00f0 samb\u00e6rilega hagsmuni allra annarra sem vi\u00f0 \u00fea\u00f0 b\u00faa \u00ed n\u00fat\u00ed\u00f0 og framt\u00ed\u00f0, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1034","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1034","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1034"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1034\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1035,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1034\/revisions\/1035"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1034"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1034"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1034"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}