{"id":1017,"date":"2025-11-28T09:51:25","date_gmt":"2025-11-28T09:51:25","guid":{"rendered":"https:\/\/jonsteinar.is\/?p=1017"},"modified":"2025-11-28T09:51:25","modified_gmt":"2025-11-28T09:51:25","slug":"frelsi-til-orda-og-athafna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/2025\/11\/28\/frelsi-til-orda-og-athafna\/","title":{"rendered":"Frelsi til or\u00f0a og athafna"},"content":{"rendered":"\n<p>Flestum \u00cdslendingum er lj\u00f3st a\u00f0 h\u00e9r \u00e1 landi eru \u00ed gildi stj\u00f3rnarskr\u00e1rvar\u00f0ar reglur sem teljast vernda frelsi borgaranna (sj\u00e1 t.d. 73. gr, stj\u00f3rnarskr\u00e1rinnar um umtj\u00e1ningarfrelsi). Telja m\u00e1 \u00feessar reglur grunnsto\u00f0ir h\u00e9r \u00e1 landi um samskipti milli manna. Ef einhver tj\u00e1ir t.d. sko\u00f0un, sem okkur l\u00edkar ekki, er okkar a\u00f0fer\u00f0 f\u00f3lgin \u00ed a\u00f0 nj\u00f3ta r\u00e9ttar til a\u00f0 tj\u00e1 \u00f6ndver\u00f0a sko\u00f0un og f\u00e6ra fram r\u00f6k fyrir henni. Vi\u00f0 viljum for\u00f0ast \u00ed lengstu l\u00f6g a\u00f0 banna sko\u00f0anir annarra \u00fe\u00f3 a\u00f0 vi\u00f0 samsinnum \u00feeim ekki. Samt er a\u00f0 finna \u00ed 3. mgr. 73. gr. stj\u00f3rnarskr\u00e1r \u00e1kve\u00f0nar heimildir l\u00f6ggjafans til a\u00f0 setja tj\u00e1ningarfrelsinu skor\u00f0ur \u00ed \u00fe\u00e1gu tiltekinna r\u00e9ttinda annarra \u201eenda teljist \u00fe\u00e6r nau\u00f0synlegar og samr\u00fdmist l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0ishef\u00f0um\u201c. \u00d6llum er lj\u00f3st a\u00f0 \u00feessi heimild til takm\u00f6rkunar fr\u00e1 meginreglunni er afar \u00fer\u00f6ng \u00fe\u00f3 a\u00f0 sj\u00e1 megi \u00feess merki \u00ed framkv\u00e6md d\u00f3mst\u00f3la a\u00f0 of langt hafi veri\u00f0 gengi\u00f0 \u00ed takm\u00f6rkunum.<\/p>\n\n\n\n<p>Frelsi me\u00f0 \u00e1byrg\u00f0 er einstaklega vel lukka\u00f0 fyrirb\u00e6ri. Samt hefur \u00feeim \u00f6flum vaxi\u00f0 \u00e1smegin hin s\u00ed\u00f0ari \u00e1r sem vilja takmarka \u00feetta frelsi \u00ed \u00fe\u00e1gu sko\u00f0ana sem \u00feeir hinir s\u00f6mu telja \u201er\u00e9ttari\u201c en sko\u00f0anir annarra. Birst hafa greinar sem bo\u00f0a vi\u00f0horf um a\u00f0 \u00edslenskir borgarar brj\u00f3ti af s\u00e9r me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 tj\u00e1 sko\u00f0anir sem \u00e1 einhvern h\u00e1tt geta talist neikv\u00e6\u00f0ar gagnvart tilteknum \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsh\u00f3pum. \u00de\u00e1 vir\u00f0ast h\u00f6fundar til d\u00e6mis vilji reisa skor\u00f0ur vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 menn tj\u00e1i sig um h\u00e6ttu sem \u00feeir telja a\u00f0 okkur ste\u00f0ja af \u00feeim sem a\u00f0hyllast tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0 m\u00faslima \u00e1 \u00feeirri forsendu a\u00f0 \u00ed m\u00faslimar\u00edkjum s\u00e9u almenn mannr\u00e9ttindi brotin, t.d. \u00e1 konum. Vera m\u00e1 a\u00f0 okkur \u00cdslendingum stafi ekki h\u00e6tta af sl\u00edku f\u00f3lki. Engar l\u00edkur s\u00e9u \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 muni reyna a\u00f0 koma h\u00e9r \u00e1 framf\u00e6ri vi\u00f0horfum mannfyrirlitningar sem vir\u00f0ast vera r\u00e1\u00f0andi \u00ed heimal\u00f6ndum \u00feess. \u00c1 \u00feessu h\u00f6fum vi\u00f0 sj\u00e1lfsagt mismunandi sko\u00f0anir. Okkar a\u00f0fer\u00f0 gengur \u00fat \u00e1 a\u00f0 banna engar \u00feeirra. \u00devert \u00e1 m\u00f3ti viljum vi\u00f0 a\u00f0 fram fari sko\u00f0anaskipti um \u00feetta. \u00dea\u00f0 er eins og sumir vilji frekar banna sko\u00f0anir um \u00feessi m\u00e1lefni sem \u00feeir l\u00fdsa sig andv\u00edga. Ganga \u00feeir \u00fe\u00e1 stundum svo langt a\u00f0 nafngreina \u00cdslendinga sem hafa tj\u00e1\u00f0 sko\u00f0anir, sem h\u00f6fundunum l\u00edka ekki, og tala ni\u00f0randi um \u00fe\u00e1. \u00dea\u00f0 er eins og \u00feessir h\u00f6fundar s\u00e9u andv\u00edgir \u00fev\u00ed andlega frelsi sem felst \u00ed frelsi okkar til tj\u00e1ningar. \u00deetta er \u00fe\u00e1 oft einhvers konar fagna\u00f0arerindi h\u00f6fundanna.<\/p>\n\n\n\n<p>Vi\u00f0 skulum frekar leggja \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 frelsi b\u00e6tir l\u00edfskj\u00f6r \u00feeirra sem minnst hafa a\u00f0 b\u00edta og brenna. \u00cd \u00fev\u00ed fyrirkomulagi sem verndar frelsi borgaranna felast ekki bara g\u00e6\u00f0i \u00e1 hinu andlega svi\u00f0i sem vi\u00f0 sem einstaklingar \u00e6ttum a\u00f0 \u00feakka fyrir. \u00cd \u00fev\u00ed felast l\u00edka bestu kostir sem mannkyni\u00f0 hefur kynnst til framfara og velfer\u00f0ar \u00ed \u00fe\u00e1gu allra manna. \u00cd gervallri mannkynss\u00f6gunni er ekki unnt a\u00f0 finna anna\u00f0 eins framfaraskei\u00f0 og vi\u00f0 h\u00f6fum noti\u00f0 eftir a\u00f0 meginreglan um frelsi\u00f0 var\u00f0 r\u00e1\u00f0andi \u00ed samf\u00e9lagi okkar \u00e1samt vernd einstaklingsbundinna mannr\u00e9ttinda. Fyrst og fremst hefur hagur \u00feeirra sem minnst hafa \u00ed samf\u00e9laginu teki\u00f0 st\u00f3rst\u00edgum framf\u00f6rum. L\u00edfskj\u00f6r \u00feeirra hafa fr\u00e1 upphafi 20. aldar batna\u00f0 svo um munar. Um \u00feetta m\u00e1 til d\u00e6mis v\u00edsa til b\u00f3karinnar Framfarir, eftir s\u00e6nska sagnfr\u00e6\u00f0inginn Johan Norberg, sem \u00fat kom \u00ed \u00edslenskri \u00fe\u00fd\u00f0ingu \u00e1 \u00e1rinu 2017. \u00deessi velfer\u00f0 \u00e1 r\u00f3t a\u00f0 rekja til meginreglunnar um frelsi \u00ed vi\u00f0skiptum. Menn \u00e6ttu a\u00f0 leggja sig fram um a\u00f0 skilja a\u00f0 hagur almennings batnar ekki me\u00f0 opinberum tilskipunum. Ef liti\u00f0 er til lengri t\u00edma batnar hann a\u00f0eins me\u00f0 aukinni velgengni fyrirt\u00e6kja \u00ed atvinnurekstri. \u00deannig \u00e6ttu t.d. fyrirsvarsmenn laun\u00feega a\u00f0 reyna a\u00f0 sameinast um \u00fea\u00f0 markmi\u00f0 a\u00f0 efla kap\u00edtalismann. Aukinn \u00e1rangur \u00ed atvinnurekstri er eina lei\u00f0in til b\u00e6ttra l\u00edfskjara borgaranna. \u00deau munu ekki batna me\u00f0 aukinni skattheimtu og \u00fathlutun til almennings \u00far sameiginlegum sj\u00f3\u00f0um. Sl\u00edk a\u00f0fer\u00f0afr\u00e6\u00f0i leggur deyfandi h\u00f6nd \u00e1 vi\u00f0gang \u00feeirra sem skapa tekjur, okkur \u00f6llum til hagsb\u00f3ta.<\/p>\n\n\n\n<p><em>J\u00f3n Steinar Gunnlaugsson l\u00f6gfr\u00e6\u00f0ingur<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Flestum \u00cdslendingum er lj\u00f3st a\u00f0 h\u00e9r \u00e1 landi eru \u00ed gildi stj\u00f3rnarskr\u00e1rvar\u00f0ar reglur sem teljast vernda frelsi borgaranna (sj\u00e1 t.d. 73. gr, stj\u00f3rnarskr\u00e1rinnar um umtj\u00e1ningarfrelsi). Telja m\u00e1 \u00feessar reglur grunnsto\u00f0ir h\u00e9r \u00e1 landi um samskipti milli manna. Ef einhver tj\u00e1ir t.d. sko\u00f0un, sem okkur l\u00edkar ekki, er okkar a\u00f0fer\u00f0 f\u00f3lgin \u00ed a\u00f0 nj\u00f3ta r\u00e9ttar til [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1017","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1017","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1017"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1017\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1018,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1017\/revisions\/1018"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1017"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1017"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1017"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}