{"id":1015,"date":"2025-11-23T19:55:57","date_gmt":"2025-11-23T19:55:57","guid":{"rendered":"https:\/\/jonsteinar.is\/?p=1015"},"modified":"2025-11-23T19:55:57","modified_gmt":"2025-11-23T19:55:57","slug":"rettlaeti-uthlutad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/2025\/11\/23\/rettlaeti-uthlutad\/","title":{"rendered":"R\u00e9ttl\u00e6ti \u00fathluta\u00f0"},"content":{"rendered":"\n<p>\u00dea\u00f0 er stundum n\u00e6stum \u00fev\u00ed sorglegt a\u00f0 fylgjast me\u00f0 stj\u00f3rnm\u00e1la\u00e1t\u00f6kum dagsins \u00ed landi okkar og vir\u00f0a fyrir s\u00e9r forsendurnar sem \u00feau byggjast \u00e1. N\u00fana eru sag\u00f0ar fr\u00e9ttir af launatilf\u00e6rslum fyrir millig\u00f6ngu r\u00edkissj\u00f3\u00f0s. \u00deeir fj\u00e1rmunir eru au\u00f0vita\u00f0 s\u00f3ttir \u00ed vasa skattgrei\u00f0enda. Tilf\u00e6rslur fj\u00e1r eiga s\u00e9r sta\u00f0 \u00ed st\u00f3rum st\u00edl m.a. me\u00f0 auknum \u00e1l\u00f6gum \u00e1 eigendur bifrei\u00f0a o.fl. Um lei\u00f0 hefjast svo au\u00f0vita\u00f0 deilur um \u00fe\u00e1 \u00fathlutun r\u00e9ttl\u00e6tis sem \u00ed \u00feessum r\u00e1\u00f0st\u00f6funum felst. Sumir telja sig hlunnfarna. \u00deeir hef\u00f0u \u00e1tt a\u00f0 f\u00e1 st\u00e6rri skerf af n\u00e6gtabor\u00f0i \u00fathlutunarsinna. \u00dea\u00f0 var allt fyrirs\u00e9\u00f0. L\u00edti\u00f0 er hins vegar tala\u00f0 um \u00feann hugmyndafr\u00e6\u00f0ilega grundv\u00f6ll sem \u00feessar a\u00f0ger\u00f0ir me\u00f0 reglusetningu byggjast \u00e1, hva\u00f0 \u00fe\u00e1 a\u00f0 menn velti fyrir s\u00e9r hvert vi\u00f0 stefnum me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 haga skipan m\u00e1la me\u00f0 \u00feeim h\u00e6tti sem h\u00e9r um r\u00e6\u00f0ir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00deeir sem kve\u00f0ast n\u00fa sty\u00f0ja svona r\u00e1\u00f0stafanir \u00ed \u00fe\u00e1gu \u00e6tla\u00f0s r\u00e9ttl\u00e6tis \u00e6ttu a\u00f0 spyrja sj\u00e1lfa sig hver s\u00e9 grundv\u00f6llurinn fyrir \u00fev\u00ed samf\u00e9lagi sem vi\u00f0 \u00f6ll erum \u00ed vi\u00f0 anna\u00f0 f\u00f3lk. Erum vi\u00f0 ekki sj\u00e1lf grunneiningin? Vi\u00f0 h\u00f6fum au\u00f0vita\u00f0 aldrei veri\u00f0 be\u00f0in um a\u00f0 semja okkur inn \u00ed samf\u00e9lag vi\u00f0 a\u00f0ra. Flest teljum vi\u00f0 samt a\u00f0 okkur beri si\u00f0fer\u00f0ileg skylda til \u00fe\u00e1ttt\u00f6ku \u00ed sl\u00edku samf\u00e9lagi. \u00c1st\u00e6\u00f0an er n\u00e1b\u00fdli\u00f0 vi\u00f0 a\u00f0ra og \u00f3hj\u00e1kv\u00e6mileg sameiginleg vi\u00f0fangsefni okkar og \u00feeirra. \u00deess vegna beygjum vi\u00f0 okkur flest undir a\u00f0 teljast \u00fe\u00e1tttakendur \u00ed sameiginlegu skipulagi me\u00f0 \u00f6\u00f0ru f\u00f3lki.<\/p>\n\n\n\n<p>Meginhugmyndin hl\u00fdtur samt a\u00f0 vera s\u00fa a\u00f0 einstaklingurinn \u00ed sl\u00edku samf\u00e9lagi s\u00e9 grunneiningin. Hann ver\u00f0ur ekki til fyrir samf\u00e9lagi\u00f0 heldur ver\u00f0ur samf\u00e9lagi\u00f0 til vegna hans og annarra einstaklinga sem \u00fear er a\u00f0 finna. Hlutverk \u00feess getur aldrei or\u00f0i\u00f0 a\u00f0 taka \u00e1kvar\u00f0anir um s\u00e9rst\u00f6k m\u00e1lefni hans e\u00f0a afl\u00e9tta \u00e1byrg\u00f0 hans \u00e1 \u00e1kv\u00f6r\u00f0unum sem hann sj\u00e1lfur hefur teki\u00f0 um s\u00edn eigin m\u00e1lefni. \u00dea\u00f0 hefur miklu fremur \u00fev\u00ed hlutverki a\u00f0 gegna a\u00f0 vernda r\u00e9ttindi hans fyrir \u00e1s\u00f3kn annarra. \u00deessi hugsun m\u00f3tar \u00fe\u00fd\u00f0ingarmikil grunnvi\u00f0horf \u00ed stj\u00f3rnskipun okkar og l\u00f6gum. Til d\u00e6mis er \u00fea\u00f0 almenn meginregla \u00ed okkar r\u00e9ttarkerfi a\u00f0 frelsi manna til or\u00f0a og athafna eigi helst ekki a\u00f0 takmarkast af \u00f6\u00f0ru en r\u00e9ttindum annarra. Samt reyna atkv\u00e6\u00f0akaupendur stj\u00f3rnm\u00e1lanna daglega a\u00f0 \u00feynna \u00feessi vi\u00f0horf \u00fat me\u00f0 a\u00f0ger\u00f0um s\u00ednum. Og kj\u00f3sendur hafa \u00ed skamms\u00fdni sinni tilhneigingu til a\u00f0 selja atkv\u00e6\u00f0in \u00feeim sem best b\u00fd\u00f0ur. Pyngja dagsins er \u00feyngri hj\u00e1 \u00feeim flestum en fylgispekt vi\u00f0 hugsj\u00f3nir frelsis og \u00e1byrg\u00f0ar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dea\u00f0 skiptir sk\u00f6pum fyrir velfer\u00f0 og hamingju manna a\u00f0 nj\u00f3ta frelsis til a\u00f0 stj\u00f3rna eigin l\u00edfi og taka \u00e1kvar\u00f0anir um hagi sj\u00e1lfs s\u00edn. \u00deessu ver\u00f0ur a\u00f0 fylgja \u00e1byrg\u00f0 \u00feess manns sj\u00e1lfs sem \u00ed hlut \u00e1. \u00dea\u00f0 er lykilatri\u00f0i. \u00cd samf\u00e9lagi mannanna er au\u00f0velt a\u00f0 greina alls kyns vandam\u00e1l sem einstaklingar og h\u00f3par eiga vi\u00f0 a\u00f0 str\u00ed\u00f0a. \u00darr\u00e6\u00f0i dagsins felast \u00ed a\u00f0 vilja taka \u00e1 vandanum me\u00f0 opinberum afskiptum og forsj\u00e1 og for\u00f0a m\u00f6nnum fr\u00e1 a\u00f0 bera \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 sj\u00e1lfum s\u00e9r. \u00dathlutun r\u00e9ttl\u00e6tis n\u00fa vegna \u201eskuldavanda heimilanna\u201c er af \u00feessum toga. Kannski \u00e1 stj\u00f3rnm\u00e1lastefna r\u00edkisafskipta, sem r\u00e1\u00f0i\u00f0 hefur m\u00e1lum \u00ed landinu undanfarna \u00e1ratugi, sinn \u00fe\u00e1tt \u00ed a\u00f0 menn sj\u00e1 ekkert athugavert vi\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0skipulag sem \u00fathlutar r\u00e9ttl\u00e6ti me\u00f0 lagareglum. Menn sj\u00e1 ekki sk\u00f3ginn fyrir trj\u00e1num. Allir stj\u00f3rnm\u00e1laflokkar taka \u00fe\u00e1tt \u00ed \u00feeirri forsj\u00e1rhyggju sem \u00ed \u00feessu felst. Enginn valkostur b\u00fd\u00f0st um anna\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<p><em>J\u00f3n Steinar Gunnlaugsson l\u00f6gfr\u00e6\u00f0ingur<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 er stundum n\u00e6stum \u00fev\u00ed sorglegt a\u00f0 fylgjast me\u00f0 stj\u00f3rnm\u00e1la\u00e1t\u00f6kum dagsins \u00ed landi okkar og vir\u00f0a fyrir s\u00e9r forsendurnar sem \u00feau byggjast \u00e1. N\u00fana eru sag\u00f0ar fr\u00e9ttir af launatilf\u00e6rslum fyrir millig\u00f6ngu r\u00edkissj\u00f3\u00f0s. \u00deeir fj\u00e1rmunir eru au\u00f0vita\u00f0 s\u00f3ttir \u00ed vasa skattgrei\u00f0enda. Tilf\u00e6rslur fj\u00e1r eiga s\u00e9r sta\u00f0 \u00ed st\u00f3rum st\u00edl m.a. me\u00f0 auknum \u00e1l\u00f6gum \u00e1 eigendur bifrei\u00f0a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1015","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1015","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1015"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1015\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1016,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1015\/revisions\/1016"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1015"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1015"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jonsteinar.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1015"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}